Mụn bã đậu là gì? Nguyên nhân và cách xử lý an toàn

Mụn bã đậu là tình trạng da khá phổ biến nhưng dễ bị nhầm lẫn với mụn trứng cá hoặc các loại u nang dưới da thông thường. Ban đầu, mụn thường chỉ là một nốt nhỏ dưới da nên nhiều người chủ quan và tự ý nặn tại nhà. Tuy nhiên, nếu xử lý không đúng cách, mụn bã đậu có thể viêm nhiễm, sưng đau hoặc tái phát nhiều lần. Vậy mụn bã đậu là gì, nguyên nhân do đâu và xử lý như thế nào để an toàn? Hãy cùng CPC1 Hà Nội tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Mụn bã đậu là gì? 

Mụn bã đậu là cách gọi phổ biến của nang bã nhờn – một dạng u nang lành tính hình thành dưới da do tuyến bã nhờn hoặc nang lông bị tắc nghẽn. Bên trong nang thường chứa chất bã màu trắng hoặc vàng nhạt có dạng đặc giống bã đậu nên được gọi là “mụn bã đậu”.

Mụn bã đậu thường có đặc điểm:

• Nằm dưới da

• Có dạng khối tròn nhỏ

• Di chuyển nhẹ khi sờ

• Phát triển chậm

• Thường không gây đau trong giai đoạn đầu

Kích thước mụn có thể dao động từ vài milimet đến vài centimet tùy trường hợp.

Mụn bã đậu thường xuất hiện ở mặt, cổ, lưng, ngực, da đầu. Đa số trường hợp là lành tính, tuy nhiên nếu nang viêm hoặc nhiễm trùng có thể gây sưng đỏ, đau nhức và khó chịu.

Nguyên nhân gây mụn bã đậu

Có nhiều nguyên nhân khiến nang bã nhờn hình thành dưới da. Dưới đây là những yếu tố phổ biến nhất.

Tắc nghẽn tuyến bã nhờn

Đây là nguyên nhân thường gặp nhất gây mụn bã đậu. Khi tuyến bã nhờn hoặc nang lông bị tắc, chất bã không thể thoát ra ngoài và dần tích tụ dưới da tạo thành nang.

Tình trạng tắc nghẽn có thể liên quan đến:

• Tế bào chết tích tụ

• Bụi bẩn

• Dầu thừa

• Viêm nang lông

Theo thời gian, khối nang có thể lớn dần nếu chất bã tiếp tục tích tụ bên trong.

Da tiết nhiều dầu

Những người có làn da dầu thường có nguy cơ gặp tình trạng tắc nghẽn lỗ chân lông cao hơn bình thường.

Khi tuyến bã nhờn hoạt động mạnh:

• Dầu thừa dễ tích tụ trên da

• Lỗ chân lông dễ bít tắc

• Nguy cơ hình thành nang bã tăng lên

Ngoài ra, môi trường nóng ẩm hoặc nội tiết tố thay đổi cũng có thể khiến da tiết nhiều dầu hơn.

Vệ sinh da chưa đúng cách

Làm sạch da không đúng cách khiến bụi bẩn, dầu thừa và tế bào chết tích tụ lâu ngày trên bề mặt da.

Một số thói quen có thể làm tăng nguy cơ hình thành mụn bã đậu gồm:

• Không tẩy trang kỹ

• Rửa mặt qua loa

• Không vệ sinh da sau khi đổ nhiều mồ hôi

• Thường xuyên chạm tay lên mặt

Ngoài ra, việc sử dụng mỹ phẩm gây bí da cũng có thể góp phần làm lỗ chân lông dễ bị bít tắc hơn.

Tổn thương nang lông hoặc da

Một số trường hợp mụn bã đậu có thể hình thành sau khi da bị tổn thương. Các yếu tố liên quan gồm:

• Chấn thương da

• Trầy xước

• Viêm da

• Viêm nang lông kéo dài

Khi cấu trúc nang lông bị ảnh hưởng, quá trình đào thải bã nhờn có thể gặp khó khăn và dẫn đến hình thành nang dưới da.

Yếu tố cơ địa

Cơ địa cũng là yếu tố ảnh hưởng đến nguy cơ xuất hiện mụn bã đậu. Một số người có tuyến bã nhờn hoạt động mạnh hoặc dễ bị tắc nang lông hơn bình thường.

Ngoài ra, yếu tố di truyền đôi khi cũng liên quan đến:

• Da dầu

• Cơ địa dễ nổi nang bã

• Da dễ bít tắc

Trong những trường hợp này, mụn bã đậu có thể tái phát nhiều lần nếu không chăm sóc da phù hợp.

Dấu hiệu nhận biết mụn bã đậu 

Mụn bã đậu thường có một số đặc điểm khá điển hình giúp phân biệt với mụn trứng cá thông thường.

Các dấu hiệu phổ biến gồm:

• Xuất hiện khối tròn nhỏ dưới da

• Sờ thấy mềm hoặc hơi cứng

• Có thể di chuyển nhẹ khi chạm vào

• Phát triển chậm theo thời gian

• Thường không đau ở giai đoạn đầu

Một số trường hợp có thể nhìn thấy chấm nhỏ màu trắng hoặc đen ở giữa nang – đây là vị trí lỗ nang bị bít tắc.

Khi mụn bã đậu viêm hoặc nhiễm trùng có thể xuất hiện:

• Sưng đỏ

• Đau nhức

• Nóng vùng da xung quanh

• Chảy dịch mủ có mùi khó chịu

Nếu nang bị vỡ hoặc viêm nhiều lần, nguy cơ để lại sẹo có thể tăng lên.

Mụn bã đậu có nguy hiểm không?

Phần lớn mụn bã đậu là lành tính và không gây nguy hiểm nghiêm trọng đến sức khỏe. Tuy nhiên, không nên chủ quan vì một số trường hợp có thể gặp biến chứng nếu xử lý sai cách.

Các vấn đề có thể xảy ra gồm:

• Viêm nhiễm nang bã

• Áp xe dưới da

• Đau nhức kéo dài

• Vỡ nang gây viêm lan rộng

• Để lại sẹo sau viêm

Ngoài ra, khi mụn bã đậu xuất hiện ở vị trí dễ nhìn thấy như mặt hoặc cổ, chúng có thể ảnh hưởng đến thẩm mỹ và khiến nhiều người mất tự tin. Điều quan trọng là không nên tự ý chích hoặc nặn nang tại nhà vì có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Cách xử lý mụn bã đậu an toàn 

Tùy kích thước và tình trạng nang bã, cách xử lý có thể khác nhau. Với các nang nhỏ, chưa viêm, bác sĩ thường theo dõi hoặc hướng dẫn chăm sóc phù hợp. Trong trường hợp nang lớn, viêm hoặc tái phát nhiều lần, có thể cần can thiệp y tế.

Dưới đây là một số lưu ý giúp xử lý mụn bã đậu an toàn:

• Không tự ý nặn hoặc chích mụn tại nhà vì dễ làm nang viêm và tăng nguy cơ nhiễm trùng.

• Giữ da sạch sẽ để hạn chế dầu thừa và bụi bẩn tích tụ trên da.

• Hạn chế chạm tay hoặc tác động mạnh vào vùng da có nang bã.

• Nếu nang sưng đau, có thể chườm ấm nhẹ để hỗ trợ giảm khó chịu.

• Trường hợp nang lớn hoặc tái phát nhiều lần, bác sĩ có thể chỉ định tiểu phẫu để lấy toàn bộ vỏ nang nhằm hạn chế tái phát.

Ngoài ra, nếu nang có dấu hiệu nhiễm trùng, người bệnh có thể cần sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.

Cách phòng ngừa mụn bã đậu 

Không phải lúc nào cũng có thể phòng ngừa hoàn toàn mụn bã đậu, tuy nhiên việc chăm sóc da đúng cách có thể giúp giảm nguy cơ hình thành nang bã.

Một số biện pháp hữu ích gồm:

• Làm sạch da mỗi ngày

• Tẩy trang kỹ sau khi trang điểm

• Tẩy tế bào chết định kỳ

• Hạn chế mỹ phẩm gây bí da

• Giữ da thông thoáng

• Hạn chế thức khuya và căng thẳng kéo dài

Ngoài ra, nên vệ sinh khẩu trang, vỏ gối, khăn mặt thường xuyên để hạn chế vi khuẩn và bụi bẩn tiếp xúc với da.

Khi nào nên đi khám bác sĩ? 

Bạn nên đi khám bác sĩ da liễu nếu:

• Mụn bã đậu ngày càng to

• Nang sưng đỏ hoặc đau nhức

• Có dấu hiệu chảy mủ

• Nang tái phát nhiều lần

• Mụn xuất hiện ở vị trí gây mất thẩm mỹ

• Không chắc chắn đó có phải mụn bã đậu hay không

Việc thăm khám giúp xác định chính xác tình trạng da và lựa chọn phương pháp xử lý phù hợp, an toàn hơn.

Xem thêm: mụn áp xe, mụn ẩn

Mụn bã đậu là tình trạng khá phổ biến do tuyến bã nhờn hoặc nang lông bị tắc nghẽn, hình thành các nang chứa chất bã dưới da. Dù đa số là lành tính nhưng nếu xử lý sai cách, nang có thể viêm nhiễm hoặc tái phát nhiều lần. Để hạn chế biến chứng, không nên tự ý nặn mụn bã đậu tại nhà mà cần chăm sóc da đúng cách và theo dõi tình trạng nang. Nếu mụn có dấu hiệu sưng đau, viêm hoặc phát triển lớn hơn, nên đi khám bác sĩ để được xử lý phù hợp.