Giải đáp thắc mắc: Gan nhiễm mỡ có lây không?

Gan nhiễm mỡ thường xuất hiện do rối loạn chuyển hóa, béo phì, lười vận động hoặc chế độ ăn kém lành mạnh. Nhiều người vẫn băn khoăn liệu gan nhiễm mỡ có lây không khi tiếp xúc gần hay dùng chung vật dụng. Dựa trên bằng chứng y khoa, bài viết sẽ giúp bạn hiểu đúng và phòng bệnh đúng cách. Cùng Dược phẩm CPC1 Hà Nội tìm hiểu chi tiết nhé!

Gan nhiễm mỡ là bệnh gì?

Gan nhiễm mỡ là tình trạng mỡ tích tụ trong tế bào gan vượt quá 5% trọng lượng gan. Khi lượng mỡ tăng quá mức, gan bị suy giảm chức năng chuyển hóa, khử độc và dễ tổn thương. Gan nhiễm mỡ thường liên quan đến béo phì, thừa cân, tiểu đường type 2, rối loạn mỡ máu, uống rượu hoặc chế độ ăn nhiều đường. Bệnh tiến triển âm thầm, hiếm khi gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu nhưng có thể dẫn đến viêm gan nhiễm mỡ, xơ gan hoặc thậm chí ung thư gan nếu không kiểm soát tốt.

Gan nhiễm mỡ có lây không?

Gan nhiễm mỡ không phải là bệnh lây truyền từ người sang người. Đây là tình trạng mỡ tích tụ quá mức trong tế bào gan, chủ yếu liên quan đến rối loạn chuyển hóa, thừa cân, béo phì, tiểu đường type 2, rối loạn lipid máu, lối sống ít vận động hoặc chế độ ăn nhiều đường. Khác với các bệnh do virus như viêm gan A, B, C, gan nhiễm mỡ không lây qua đường máu, không lây qua tiếp xúc, không lây qua ăn uống hay dùng chung vật dụng cá nhân.

Tuy nhiên, nhiều người hiểu lầm bệnh có thể “lây” khi sống chung vì thấy các thành viên trong gia đình cùng mắc gan nhiễm mỡ. Thực tế, điều này đến từ việc họ có cùng thói quen ăn uống, sinh hoạt, hoặc cùng mang yếu tố di truyền về chuyển hóa (như kháng insulin). Ngoài ra, rượu bia cũng là nguyên nhân quan trọng gây gan nhiễm mỡ ở người lớn. Dù không lây, gan nhiễm mỡ vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu không kiểm soát tốt. 

Tại sao nhiều người nghĩ gan nhiễm mỡ có lây?

Nhiều người lầm tưởng gan nhiễm mỡ có lây vì bệnh thường xuất hiện ở nhiều thành viên trong cùng một gia đình hoặc nhóm người sống chung. Điều này dễ gây hiểu nhầm rằng bệnh có thể truyền từ người bệnh sang người khỏe. Thực tế, gan nhiễm mỡ không phải bệnh truyền nhiễm mà chủ yếu liên quan đến yếu tố chuyển hóa, thói quen ăn uống dư thừa đường, lối sống ít vận động, uống rượu bia và yếu tố di truyền. Khi cả gia đình cùng duy trì chế độ sinh hoạt không lành mạnh hoặc cùng có nguy cơ đái tháo đường, rối loạn mỡ máu thì khả năng mắc gan nhiễm mỡ sẽ cao hơn.

Đối tượng dễ bị gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ không phải lúc nào cũng do rượu bia. Bệnh ngày càng trẻ hóa và xuất hiện nhiều ở người có rối loạn chuyển hóa. Dưới đây là các nhóm đối tượng dễ mắc gan nhiễm mỡ hơn bình thường:

• Người thừa cân, béo phì: Mỡ tích tụ nhiều trong cơ thể làm tăng tình trạng kháng insulin và tích mỡ ở gan.

• Người ít vận động: Lối sống ngồi nhiều, ít tập thể dục khiến chuyển hóa kém và dễ mắc bệnh.

• Người uống rượu bia thường xuyên: Rượu gây tổn thương gan và thúc đẩy tích tụ mỡ trong tế bào gan.

• Người bị tiểu đường type 2: Tăng glucose và rối loạn insulin góp phần hình thành gan nhiễm mỡ.

• Người rối loạn mỡ máu: Tăng triglycerid và cholesterol làm tăng nguy cơ lắng đọng mỡ ở gan.

• Người có hội chứng chuyển hóa: Bao gồm béo bụng, tăng huyết áp, tăng đường máu và rối loạn lipid.

Cách phòng ngừa gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ có thể phòng ngừa được nếu thay đổi lối sống và kiểm soát các yếu tố nguy cơ sớm. Việc phòng bệnh ngay từ đầu giúp hạn chế tiến triển thành viêm gan, xơ gan hoặc ung thư gan.

Điều chỉnh chế độ ăn

Điều chỉnh chế độ ăn là một trong những biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa và cải thiện gan nhiễm mỡ. Người bệnh nên ưu tiên các thực phẩm giàu chất xơ như rau xanh, trái cây ít đường, ngũ cốc nguyên cám và các nguồn đạm lành mạnh từ cá, thịt trắng hoặc đậu đỗ. Hạn chế đồ chiên rán, thức ăn nhanh, nội tạng động vật, mỡ động vật, thực phẩm chế biến sẵn và các món nhiều đường. Đồng thời giảm nước ngọt, sữa có đường, trà sữa và nước ngọt có gas để tránh quá tải đường và năng lượng.

Duy trì cân nặng

Duy trì cân nặng ở mức hợp lý giúp giảm tình trạng kháng insulin và hạn chế tích tụ mỡ trong tế bào gan, từ đó hỗ trợ phòng ngừa gan nhiễm mỡ. Việc kiểm soát cân nặng không chỉ phụ thuộc vào chế độ ăn lành mạnh mà còn cần kết hợp hoạt động thể chất thường xuyên, ngủ đủ giấc và hạn chế căng thẳng kéo dài. Người thừa cân hoặc béo phì nên giảm cân từ từ, ưu tiên giảm mỡ nội tạng thay vì giảm cân cấp tốc vì có thể làm gan tổn thương hơn.

Giảm mỡ máu, kiểm soát đường

Giảm mỡ máu và kiểm soát đường huyết là hai yếu tố quan trọng trong phòng ngừa và điều trị gan nhiễm mỡ, đặc biệt ở người có rối loạn chuyển hóa hoặc tiểu đường type 2. Khi triglycerid và cholesterol trong máu giảm, gan ít bị tích tụ mỡ hơn, từ đó hạn chế tiến triển thành viêm gan nhiễm mỡ hay xơ gan. Người bệnh nên điều chỉnh chế độ ăn, tăng cường vận động, hạn chế đường tinh luyện, đồng thời theo dõi đường huyết và lipid máu định kỳ.

Hạn chế rượu bia

Hạn chế rượu bia là một bước quan trọng trong phòng ngừa gan nhiễm mỡ và các tổn thương gan nói chung. Rượu khi vào cơ thể được chuyển hóa tại gan, tạo ra các chất gây viêm và làm tăng tích tụ mỡ trong tế bào gan, từ đó thúc đẩy gan nhiễm mỡ do rượu hoặc làm nặng hơn tình trạng gan nhiễm mỡ sẵn có. Việc giảm hoặc ngừng uống rượu giúp gan có thời gian phục hồi, cải thiện chức năng và hạn chế nguy cơ tiến triển thành viêm gan, xơ gan hay ung thư gan. 

Xem thêm: viêm gan nhiễm mỡ không do rượu, siêu âm gan nhiễm mỡ

Không ít người băn khoăn gan nhiễm mỡ có lây không, đặc biệt khi thấy nhiều thành viên trong gia đình cùng mắc bệnh. Tuy nhiên, đây chủ yếu là tình trạng rối loạn chuyển hóa và liên quan đến lối sống. Hiểu đúng để biết cách phòng ngừa sớm và bảo vệ chức năng gan hiệu quả hơn.