Dùng thuốc điều trị mỡ máu và gan nhiễm mỡ loại nào hiệu quả?

Mỡ máu cao kéo theo gan nhiễm mỡ là tình trạng ngày càng gặp nhiều ở người trưởng thành do ăn uống dư thừa dầu mỡ, ít vận động và căng thẳng kéo dài. Khi xét nghiệm cho kết quả bất thường, câu hỏi chung nhất của người bệnh là nên dùng loại thuốc điều trị mỡ máu và gan nhiễm mỡ nào mà không gây tác dụng phụ. Cùng CPC1 Hà Nội tìm hiểu chi tiết qua bài viết này.

Khi nào cần dùng thuốc điều trị mỡ máu và gan nhiễm mỡ?

Khi chỉ số cholesterol, triglycerid hoặc men gan tăng cao và không cải thiện sau thời gian điều chỉnh ăn uống, vận động, người bệnh sẽ được cân nhắc dùng thuốc. Ngoài ra, thuốc thường được chỉ định khi gan bắt đầu tích mỡ độ 2-3 hoặc có nguy cơ biến chứng tim mạch, tiểu đường, tăng huyết áp kèm theo. 

Chỉ định cho mỡ máu cao

Ở người bị mỡ máu cao, thuốc thường được chỉ định khi chế độ ăn uống lành mạnh, giảm chất béo bão hòa, tăng vận động và kiểm soát cân nặng không mang lại hiệu quả sau 3-6 tháng. Nhóm thuốc hạ cholesterol như statin là lựa chọn phổ biến vì giúp giảm LDL-C, ổn định mảng xơ vữa và phòng biến chứng tim mạch. Trong khi đó, fibrate được dùng khi triglycerid tăng cao kèm nguy cơ viêm tụy. Một số trường hợp bác sĩ có thể phối hợp thêm ezetimibe hoặc omega-3 liều điều trị để tối ưu kiểm soát mỡ máu. 

Chỉ định cho gan nhiễm mỡ

Với điều trị gan nhiễm mỡ, thuốc thường được chỉ định khi lượng mỡ tích tụ tại gan vượt mức an toàn và có dấu hiệu ảnh hưởng chức năng gan như men gan tăng, gan to hoặc xuất hiện viêm. Trường hợp gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa (đi kèm béo phì, mỡ máu cao, tiểu đường hoặc tăng huyết áp) bác sĩ có thể cho dùng thuốc hạ lipid, thuốc kiểm soát đường huyết hoặc hỗ trợ chuyển hóa mỡ tại gan. Một số hoạt chất như phospholipid, silymarin, ornithine aspartate… được dùng nhằm giảm stress oxy hóa, cải thiện men gan và hỗ trợ tế bào gan hồi phục. Không nên tự ý dùng thuốc khi chưa khám chuyên khoa vì dễ bỏ sót nguyên nhân hoặc dùng sai chỉ định. 

Trường hợp cần phối hợp điều trị kép

Trong thực tế, nhiều bệnh nhân vừa bị mỡ máu cao vừa gan nhiễm mỡ, buộc phải phối hợp điều trị kép để đạt hiệu quả tối ưu. Trường hợp này thường gặp ở người thừa cân béo phì, rối loạn chuyển hóa, người có chế độ ăn nhiều chất béo hoặc mắc tiểu đường type 2. Bác sĩ có thể kết hợp thuốc hạ cholesterol hoặc triglycerid (như statin, fibrate) cùng thuốc hỗ trợ tế bào gan và cải thiện chuyển hóa mỡ trong gan. Mục tiêu kép là vừa kéo giảm lipid máu, vừa ngăn mỡ tiếp tục tích tụ tại gan và tiến triển thành viêm gan mỡ hoặc xơ hóa gan. Tuy nhiên, việc phối hợp cần theo dõi men gan, chức năng thận và tương tác thuốc để tránh tác dụng phụ. 

Thuốc điều trị mỡ máu và gan nhiễm mỡ phổ biến

Trên thị trường hiện nay có nhiều nhóm thuốc được sử dụng để hạ mỡ máu, đồng thời hỗ trợ giảm mỡ tích tụ trong gan. Mỗi nhóm có cơ chế riêng, phù hợp với từng mức độ bệnh và yếu tố chuyển hóa của người bệnh. 

Nhóm Statin

Statin là nhóm thuốc hạ mỡ máu được sử dụng phổ biến nhất hiện nay nhờ khả năng giảm LDL-cholesterol và ổn định mảng xơ vữa động mạch. Thuốc ức chế men HMG-CoA reductase giúp hạ mỡ máu hiệu quả và phòng biến chứng tim mạch lâu dài. Statin cũng cho thấy lợi ích gián tiếp đối với gan nhiễm mỡ khi làm giảm gánh mỡ lưu hành trong máu, hạn chế tình trạng mỡ đi và gan. Tuy nhiên, nhóm thuốc này có thể gây tăng men gan, đau cơ hoặc yếu cơ ở một số người, nên cần theo dõi trong quá trình dùng.

Nhóm Fibrate

Fibrate là nhóm thuốc được chỉ định chủ yếu trong trường hợp triglycerid tăng cao, đặc biệt ở những bệnh nhân có nguy cơ viêm tụy hoặc gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa. Cơ chế của fibrate là kích hoạt thụ thể PPAR-α, từ đó tăng oxy hóa acid béo, giảm tổng hợp triglycerid và cải thiện nồng độ HDL-cholesterol trong máu. Nhờ giảm lượng mỡ lưu hành, fibrate góp phần hạn chế mỡ tích tụ tại gan và hỗ trợ kiểm soát gan nhiễm mỡ ở người béo phì, đái tháo đường hoặc tăng mỡ máu hỗn hợp.

Nhóm Niacin

Niacin (vitamin B3) là nhóm thuốc có tác dụng hạ lipid máu thông qua việc ức chế tổng hợp triglycerid ở gan, từ đó giảm LDL-cholesterol và tăng HDL-cholesterol. Trong quá trình kiểm soát rối loạn lipid, niacin còn giúp giảm lượng mỡ lưu hành, gián tiếp hạn chế tình trạng mỡ tích tụ thêm vào gan. Tuy nhiên, so với statin và fibrate, niacin ngày nay ít được ưu tiên hơn do nguy cơ gây đỏ bừng mặt, rối loạn tiêu hóa, tăng đường huyết hoặc tăng men gan ở một số người. Niacin có thể được chỉ định trong trường hợp tăng triglycerid hỗn hợp hoặc khi bệnh nhân không dung nạp được các nhóm thuốc khác. Khi sử dụng, bác sĩ thường theo dõi đường huyết, men gan và phản ứng mạch máu để hạn chế tác dụng phụ.

Lưu ý quan trọng khi sử dụng thuốc điều trị mỡ máu và gan nhiễm mỡ

Dùng thuốc hạ mỡ máu và hỗ trợ gan không thể áp dụng chung cho mọi người, vì mỗi bệnh nhân có mức độ rối loạn chuyển hóa và bệnh nền khác nhau. Để tránh tác dụng phụ và đạt hiệu quả điều trị, người bệnh cần lưu ý những điểm sau:

• Không tự ý mua thuốc hoặc phối hợp nhiều thuốc hạ lipid khi chưa khám chuyên khoa.

• Theo dõi men gan, chức năng thận và lipid máu định kỳ trong quá trình điều trị.

• Thận trọng khi dùng statin và fibrate cùng lúc vì có nguy cơ đau cơ, tiêu cơ vân.

• Người tiểu đường, tăng huyết áp hoặc béo phì cần kiểm soát bệnh nền song song mới hiệu quả.

• Hạn chế rượu bia vì làm tăng gánh mỡ và tăng độc tính trên gan.

• Điều chỉnh chế độ ăn ít chất béo bão hòa, tăng rau xanh, chất xơ và vận động tối thiểu 150 phút/tuần.

• Ngưng thuốc và đi khám ngay nếu xuất hiện đau cơ, vàng da, mệt nhiều hoặc nước tiểu sẫm.

Xem thêm: gan nhiễm mỡ uống thuốc gì, thuốc nam trị gan nhiễm mỡ

Việc lựa chọn thuốc điều trị mỡ máu và gan nhiễm mỡ cần dựa trên mức độ rối loạn lipid, tình trạng gan và bệnh nền chuyển hóa của từng người. Nếu nghi ngờ mắc gan nhiễm mỡ hoặc mỡ máu cao, người bệnh nên khám sớm để được tư vấn phương pháp phù hợp thay vì tự mua thuốc uống. Chủ động điều chỉnh lối sống kết hợp điều trị đúng hướng sẽ giúp cơ thể khỏe mạnh hơn và bảo vệ gan tốt hơn.

Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, việc sử dụng thuốc cần tuân theo chỉ định của bác sĩ.