Trẻ bị sổ mũi, khò khè: Dấu hiệu và cách xử lý tại nhà

Trẻ bị khò khè sổ mũi là tình trạng thường gặp, đặc biệt ở trẻ nhỏ khi thời tiết thay đổi hoặc mắc các bệnh lý đường hô hấp. Tình trạng này có thể do cảm lạnh, viêm mũi họng, viêm tiểu phế quản hoặc dị ứng. Nếu không theo dõi và xử lý đúng cách, trẻ có nguy cơ khó thở, bú kém và mệt mỏi. Bài viết này CPC1HN giúp phụ huynh nhận biết nguyên nhân, dấu hiệu cần theo dõi, hướng dẫn cách xử lý trẻ bị sổ mũi có đờm, khò khè tại nhà và xác định thời điểm cần đưa trẻ đi khám bác sĩ.

Nguyên nhân khiến trẻ bị sổ mũi có đờm, khò khè

Tình trạng trẻ bị sổ mũi khò khè khá phổ biến, đặc biệt ở trẻ nhỏ và trẻ sơ sinh do hệ hô hấp còn non yếu. Khi đường thở bị viêm hoặc tăng tiết dịch nhầy, trẻ dễ xuất hiện sổ mũi có đờm, kèm theo tiếng thở khò khè, khó chịu. Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp:

• Cảm lạnh, nhiễm virus đường hô hấp trên: Khi bị cảm lạnh, trẻ bị hắt hơi sổ mũi, nghẹt mũi và ho nhẹ. Dịch mũi tiết ra nhiều, đặc hơn gây sổ mũi nhiều đờm, chảy xuống họng và đường thở khiến trẻ thở khò khè sổ mũi. Ở trẻ lớn, cảm lạnh còn có thể kèm ho sổ mũi nhức đầu, mệt mỏi.

• Viêm mũi họng, viêm mũi dị ứng: Viêm mũi họng khiến niêm mạc mũi và họng sưng nề, tăng tiết dịch, dẫn đến sổ mũi có đờm kéo dài. Dịch nhầy ứ đọng làm đường thở hẹp lại, gây ra hiện tượng trẻ khò khè sổ mũi, nhất là về đêm hoặc sáng sớm. Với viêm mũi dị ứng, trẻ thường hắt hơi liên tục, sổ mũi trong, nhưng nếu kéo dài vẫn có thể chuyển sang đờm đặc.

• Viêm tiểu phế quản hoặc viêm phế quản: Đây là nguyên nhân thường gặp khiến em bé bị sổ mũi thở khò khè. Bệnh làm tăng tiết đờm trong đường hô hấp dưới, trẻ khó tống đờm ra ngoài do chưa biết khạc nhổ, dẫn đến trẻ sổ mũi khò khè, thở rít, đôi khi kèm ho nhiều.

• Trào ngược dạ dày - thực quản (ở trẻ nhỏ): Ở trẻ sơ sinh, trào ngược có thể khiến dịch dạ dày kích thích đường hô hấp, gây viêm nhẹ, tăng tiết dịch. Điều này lý giải vì sao trẻ sơ sinh bị sổ mũi có đờm, thở khò khè dù không sốt hay nhiễm trùng rõ ràng.

• Đặc điểm sinh lý của trẻ sơ sinh: Đường thở của trẻ sơ sinh rất nhỏ và ngắn, chỉ cần một lượng dịch nhầy ít cũng đủ gây trẻ sơ sinh sổ mũi có đờm và phát ra tiếng khò khè khi thở. Đây là nguyên nhân sinh lý khá thường gặp trong những tháng đầu đời, nhất là khi thời tiết lạnh hoặc phòng điều hòa khô.

Dấu hiệu nhận biết trẻ bị khò khè, sổ mũi cần theo dõi

Khi trẻ bị sổ mũi khò khè, các biểu hiện có thể thay đổi tùy theo nguyên nhân và mức độ bệnh. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu giúp phụ huynh chủ động chăm sóc và kịp thời đưa trẻ đi khám khi cần thiết.

• Trẻ thở phát ra tiếng khò khè: Dấu hiệu điển hình nhất là khi trẻ thở nghe tiếng rít, khò khè, rõ hơn lúc nằm ngửa, khi ngủ hoặc ban đêm. Tình trạng sổ mũi có đờm do dịch nhầy hoặc đờm làm hẹp đường thở, thường gặp ở trẻ nhỏ chưa biết khạc đờm.

• Sổ mũi kéo dài, dịch mũi nhiều: Trẻ có thể sổ mũi liên tục, dịch mũi trong, đục hoặc đặc, chảy ra nhiều hay ứ đọng trong mũi – họng. Nếu dịch nhầy đặc, khó thoát ra ngoài, trẻ dễ bị sổ mũi nhiều đờm, gây cảm giác khó chịu và làm nặng thêm tình trạng khò khè.

• Nghẹt mũi, khó thở: Khi mũi bị tắc, trẻ phải thở bằng miệng, dẫn đến thở khò khè, thở nhanh hoặc thở không đều. Ở trẻ sơ sinh, nghẹt mũi có thể khiến trẻ bú kém, hay quấy khóc, ngủ không sâu giấc.

• Ho kèm theo khò khè: Nhiều trẻ xuất hiện ho khan hoặc ho có đờm, đặc biệt khi thay đổi tư thế hoặc về đêm. Ho là phản xạ giúp tống dịch nhầy ra ngoài, nhưng nếu ho nhiều, kéo dài kèm khò khè, phụ huynh cần theo dõi sát.

• Trẻ mệt mỏi, ăn bú kém: Khi đường thở không thông thoáng, trẻ thường bú ít hơn, ăn kém, dễ mệt, cáu gắt. Đây là dấu hiệu cho thấy tình trạng trẻ bị khò khè, sổ mũi đang ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.

Cách xử lý trẻ bị sổ mũi có đờm, khò khè tại nhà

Khi trẻ sổ mũi khò khè nhưng chưa có dấu hiệu nguy hiểm, phụ huynh có thể áp dụng một số biện pháp chăm sóc và xử lý tại nhà nhằm giúp làm thông đường thở, giảm khó chịu và hỗ trợ trẻ hồi phục nhanh hơn.

• Vệ sinh mũi cho trẻ đúng cách bằng nước muối ưu trương: Vệ sinh mũi là bước quan trọng hàng đầu khi trẻ sổ mũi khò khè. Trong đó, nước muối ưu trương được nhiều chuyên gia khuyến nghị nhờ khả năng loại bỏ dịch nhầy, làm loãng đờm đặc; giảm phù nề niêm mạc mũi, giúp mũi thông thoáng, hạn chế tình trạng trẻ thở khò khè sổ mũi.

• Giữ ấm và duy trì độ ẩm không khí: Khi trẻ bị sổ mũi khò khè, phụ huynh nên giữ ấm vùng cổ, ngực, bàn chân cho trẻ, đặc biệt vào ban đêm. Đồng thời, duy trì độ ẩm phòng phù hợp giúp hạn chế khô mũi, giảm kích thích đường hô hấp và hỗ trợ long đờm.

• Cho trẻ uống đủ nước, bú đủ cữ: Nước giúp làm loãng dịch nhầy, hỗ trợ giảm sổ mũi có đờm. Với trẻ sơ sinh, cần đảm bảo trẻ bú đủ sữa; với trẻ lớn, có thể bổ sung thêm nước ấm theo nhu cầu.

Trong các sản phẩm chăm sóc mũi cho trẻ, dòng xịt mũi Nebusal của Dược phẩm uy tín CPC1 Hà Nội được nhiều chuyên gia và phụ huynh lựa chọn. Bởi xịt mũi Nebusal sử dụng muối ưu trương an toàn cho trẻ nhỏ kết hợp công nghệ BOV (Bag On Valve) hiện đại. 

Ưu điểm nổi bật của Nebusal:

• Muối ưu trương giúp làm sạch mũi, hỗ trợ giảm sổ mũi có đờm kéo dài giúp đường thở thông thoáng.

• Công nghệ BOV với khí nén và dung dịch tách biệt hoàn toàn, không cần chất bảo quản.

• Dung dịch phun sương siêu mịn, áp lực ổn định, an toàn cho niêm mạc mũi non nớt của trẻ.

• Có thể sử dụng lâu dài, phù hợp nhiều lứa tuổi.

Các sản phẩm Nebusal phù hợp từng độ tuổi:

• Nebusal Coleus Spray (muối ưu trương 1,3% + tinh dầu húng chanh): dùng được cho trẻ sơ sinh, hỗ trợ làm dịu niêm mạc, giảm sổ mũi và khò khè một cách tự nhiên.

• Nebusal 1,9% (muối ưu trương 1,9%): phù hợp cho trẻ từ 3 tháng – 3 tuổi, hỗ trợ giảm nghẹt mũi, loãng đờm hiệu quả.

• Nebusal 2,3% (muối ưu trương 2,3%): dành cho trẻ từ 3 tuổi trở lên, thích hợp khi trẻ sổ mũi nhiều, đờm đặc, khó thở nhẹ.

Việc lựa chọn đúng nồng độ muối ưu trương theo độ tuổi giúp tăng hiệu quả làm sạch mũi mà vẫn đảm bảo an toàn cho trẻ.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám bác sĩ?

Mặc dù nhiều trường hợp trẻ bị sổ mũi khò khè, nhiều đờm có thể cải thiện khi được chăm sóc đúng cách tại nhà, nhưng phụ huynh không nên chủ quan. Cần đưa trẻ đi khám bác sĩ sớm nếu xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu sau

• Khò khè nhiều, khó thở, thở nhanh, rút lõm lồng ngực

• Sổ mũi có đờm kéo dài trên 5–7 ngày không cải thiện

• Sốt cao ≥ 38,5°C hoặc sốt dai dẳng, khó hạ

• Trẻ bú kém, ăn uống giảm, mệt mỏi, quấy khóc nhiều

• Môi, đầu ngón tay tím tái, trẻ li bì, ngủ nhiều bất thường

• Ho nhiều, khò khè tăng dần, đặc biệt về đêm

Xem thêm: ho sổ mũi, bé bị sổ mũi xanh

Trẻ bị sổ mũi khò khè là tình trạng thường gặp, đặc biệt ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Phần lớn các trường hợp có thể cải thiện nếu phụ huynh biết cách theo dõi, vệ sinh mũi đúng cách, giữ ấm và chăm sóc trẻ phù hợp tại nhà. Tuy nhiên, khi triệu chứng kéo dài, nặng dần hoặc kèm các dấu hiệu bất thường, việc đưa trẻ đi khám bác sĩ là vô cùng cần thiết để đảm bảo an toàn cho sức khỏe của trẻ.