Viêm gan cấp là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Viêm gan cấp là tình trạng gan bị viêm và tổn thương trong thời gian ngắn, thường xảy ra đột ngột do virus, rượu bia, thuốc hoặc các chất độc. Bệnh có thể gây ra nhiều triệu chứng như mệt mỏi, chán ăn, đau vùng gan, vàng da và rối loạn chức năng gan. Nếu được phát hiện sớm, nhiều trường hợp viêm gan cấp có thể hồi phục hoàn toàn. Bài viết của Dược phẩm CPC1 Hà Nội sẽ giúp bạn hiểu rõ viêm gan cấp là gì, nguyên nhân, triệu chứng nhận biết, các phương pháp chẩn đoán và cách điều trị, phòng ngừa hiệu quả.

Viêm gan cấp là gì?

Viêm gan cấp là tình trạng gan bị viêm và tổn thương trong thời gian ngắn, thường xảy ra đột ngột và kéo dài dưới 6 tháng. Khi các tế bào gan bị tấn công bởi virus, độc tố, rượu bia hoặc thuốc, cơ thể sẽ kích hoạt phản ứng miễn dịch để chống lại tác nhân gây hại. Quá trình này dẫn đến hiện tượng viêm trong mô gan và làm suy giảm tạm thời chức năng của cơ quan này.

Một đặc điểm của viêm gan cấp là bệnh thường khởi phát nhanh và có các triệu chứng khá rõ ràng. Người bệnh có thể cảm thấy mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, đau tức vùng hạ sườn phải hoặc xuất hiện vàng da, vàng mắt. Tuy nhiên, ở một số trường hợp, đặc biệt là giai đoạn đầu, các dấu hiệu có thể khá nhẹ và dễ bị nhầm lẫn với những rối loạn tiêu hóa thông thường.

Trong nhiều trường hợp, viêm gan cấp có thể tự hồi phục sau vài tuần đến vài tháng khi nguyên nhân gây bệnh được loại bỏ và gan có thời gian phục hồi. Tuy nhiên, nếu tình trạng viêm gan diễn tiến nặng hoặc không được theo dõi và điều trị phù hợp, bệnh có thể dẫn đến suy gan cấp hoặc chuyển sang viêm gan mạn tính, gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.

Nguyên nhân gây viêm gan cấp

Viêm gan cấp có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó phổ biến nhất là nhiễm virus, sử dụng rượu bia, tác dụng phụ của thuốc hoặc tiếp xúc với các chất độc hại. Những yếu tố này khi tác động lên gan có thể làm tổn thương tế bào gan và kích hoạt phản ứng viêm cấp tính.

Nhiễm virus viêm gan

Đây là nguyên nhân thường gặp nhất của viêm gan cấp. Các loại virus như viêm gan A, B, C và E có khả năng tấn công trực tiếp vào tế bào gan và gây viêm. Trong đó, viêm gan A và viêm gan E thường gây viêm gan cấp tính và ít khi tiến triển thành bệnh mạn tính. Ngược lại, viêm gan B và C không chỉ gây viêm gan cấp mà còn có nguy cơ chuyển sang viêm gan mạn nếu virus tồn tại lâu dài trong cơ thể.

Lạm dụng rượu bia

Việc uống nhiều rượu bia trong thời gian dài có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho gan. Khi rượu được chuyển hóa trong gan, các chất trung gian sinh ra có thể gây độc cho tế bào gan và kích hoạt phản ứng viêm. Trong một số trường hợp, viêm gan do rượu có thể xuất hiện cấp tính với các triệu chứng rõ rệt.

Tác dụng phụ của thuốc

Một số loại thuốc có thể gây độc cho gan nếu sử dụng với liều cao hoặc trong thời gian dài. Gan là cơ quan chịu trách nhiệm chuyển hóa phần lớn các loại thuốc, vì vậy khi phải xử lý quá nhiều hoạt chất, các tế bào gan có thể bị tổn thương và dẫn đến viêm gan cấp. Tình trạng này còn được gọi là viêm gan do thuốc.

Tiếp xúc với hóa chất hoặc độc tố

Một số hóa chất công nghiệp, dung môi hoặc độc tố môi trường có thể gây tổn thương gan nếu tiếp xúc trong thời gian dài hoặc với nồng độ cao. Những chất này khi đi vào cơ thể có thể làm suy giảm chức năng giải độc của gan và gây viêm cấp tính.

Rối loạn miễn dịch

Trong một số trường hợp, hệ miễn dịch của cơ thể có thể tấn công nhầm vào các tế bào gan, gây ra tình trạng viêm gan. Dạng viêm gan này được gọi là viêm gan tự miễn và có thể biểu hiện dưới dạng cấp tính ở giai đoạn khởi phát.

Các yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng mắc viêm gan cấp

Bên cạnh các nguyên nhân trực tiếp, một số yếu tố nguy cơ cũng có thể làm tăng khả năng mắc viêm gan cấp. Những yếu tố này thường liên quan đến thói quen sinh hoạt, môi trường sống hoặc tình trạng sức khỏe của mỗi người.

Thói quen ăn uống và vệ sinh kém

Việc sử dụng thực phẩm không đảm bảo vệ sinh, ăn đồ sống hoặc uống nước bị ô nhiễm có thể làm tăng nguy cơ nhiễm virus viêm gan A và E. Những virus này thường lây truyền qua đường tiêu hóa nên dễ bùng phát ở những khu vực có điều kiện vệ sinh kém.

Quan hệ tình dục không an toàn

Quan hệ tình dục không sử dụng biện pháp bảo vệ có thể làm tăng nguy cơ lây nhiễm virus viêm gan B và C. Đây là một trong những con đường lây truyền phổ biến của các loại virus viêm gan này.

Tiếp xúc với máu hoặc dịch cơ thể nhiễm virus

Việc dùng chung kim tiêm, truyền máu không được sàng lọc hoặc sử dụng các dụng cụ y tế không được tiệt trùng có thể làm tăng nguy cơ lây nhiễm virus viêm gan. Ngoài ra, các thủ thuật làm đẹp như xăm mình hoặc xỏ khuyên nếu không đảm bảo vô trùng cũng có thể là yếu tố nguy cơ.

Sử dụng rượu bia thường xuyên

Uống rượu bia với lượng lớn trong thời gian dài làm gan phải hoạt động quá mức để chuyển hóa cồn. Điều này khiến các tế bào gan dễ bị tổn thương và làm tăng nguy cơ viêm gan.

Sử dụng thuốc không đúng cách

Việc tự ý dùng thuốc, lạm dụng thuốc giảm đau, thuốc kháng sinh hoặc kết hợp nhiều loại thuốc cùng lúc có thể làm gan bị quá tải và dễ dẫn đến viêm gan cấp.

Hệ miễn dịch suy giảm

Những người có hệ miễn dịch yếu, mắc bệnh mạn tính hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch thường có nguy cơ cao hơn bị nhiễm virus và phát triển các bệnh lý về gan, trong đó có viêm gan cấp.

Triệu chứng thường gặp của viêm gan cấp

Triệu chứng của viêm gan cấp có thể xuất hiện đột ngột sau khi gan bị tổn thương. Mức độ biểu hiện ở mỗi người có thể khác nhau, từ nhẹ đến rõ rệt. Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Mệt mỏi, suy nhược cơ thể: Người bệnh thường cảm thấy uể oải, thiếu năng lượng và giảm khả năng tập trung.

• Chán ăn: Cảm giác ăn không ngon miệng, nhanh no hoặc sợ mùi thức ăn.

• Buồn nôn hoặc nôn: Thường xuất hiện sau khi ăn hoặc khi cơ thể mệt mỏi.

• Đau hoặc tức vùng hạ sườn phải: Đây là vị trí của gan, cơn đau thường âm ỉ hoặc cảm giác nặng vùng bụng trên.

• Vàng da, vàng mắt: Da và lòng trắng mắt chuyển sang màu vàng do bilirubin tích tụ trong máu khi gan hoạt động kém.

• Nước tiểu sẫm màu: Nước tiểu có màu vàng đậm hoặc màu trà.

• Phân nhạt màu: Phân có thể nhạt hơn bình thường do sự thay đổi trong quá trình bài tiết mật.

• Sốt nhẹ: Một số trường hợp có thể xuất hiện sốt nhẹ khi cơ thể phản ứng với tình trạng viêm.

• Ngứa da: Do sự tích tụ của các chất mật trong máu khi gan bị rối loạn chức năng.

Trong những trường hợp nặng, viêm gan cấp có thể tiến triển thành suy gan cấp, với các dấu hiệu nghiêm trọng hơn như rối loạn ý thức, chảy máu bất thường hoặc phù toàn thân. Khi xuất hiện các triệu chứng này, người bệnh cần được thăm khám và điều trị y tế kịp thời.

Các phương pháp chẩn đoán viêm gan cấp

Để xác định viêm gan cấp, bác sĩ thường kết hợp khai thác triệu chứng lâm sàng, xét nghiệm máu và các phương pháp chẩn đoán hình ảnh. Những xét nghiệm này giúp xác định nguyên nhân gây bệnh, mức độ tổn thương gan và hướng điều trị phù hợp.

Xét nghiệm men gan

Đây là xét nghiệm quan trọng để đánh giá tình trạng tổn thương gan. Hai chỉ số thường được kiểm tra là ALT và AST. Khi các tế bào gan bị tổn thương, những enzyme này sẽ được giải phóng vào máu và làm tăng nồng độ men gan.

Xét nghiệm virus viêm gan

Nếu nghi ngờ viêm gan do virus, bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm huyết thanh học để phát hiện kháng nguyên hoặc kháng thể của virus viêm gan. Những xét nghiệm này giúp xác định người bệnh có nhiễm virus viêm gan A, B, C hoặc E hay không.

Ngoài ra, một số trường hợp có thể cần xét nghiệm PCR định lượng virus để đánh giá mức độ hoạt động của virus trong cơ thể.

Xét nghiệm chức năng gan

Bên cạnh men gan, bác sĩ cũng có thể kiểm tra các chỉ số khác phản ánh chức năng gan như Bilirubin trong máu, Albumin hay thời gian đông máu. Những chỉ số này giúp đánh giá mức độ ảnh hưởng của viêm gan cấp đến khả năng hoạt động của gan.

Siêu âm gan

Siêu âm là phương pháp chẩn đoán hình ảnh giúp bác sĩ quan sát cấu trúc gan. Thông qua siêu âm, bác sĩ có thể phát hiện các dấu hiệu bất thường như gan to, gan nhiễm mỡ hoặc những thay đổi trong cấu trúc mô gan.

Mặc dù siêu âm không xác định trực tiếp nguyên nhân viêm gan, nhưng phương pháp này rất hữu ích trong việc đánh giá tình trạng gan và loại trừ các bệnh lý khác.

Cách điều trị viêm gan cấp

Việc điều trị viêm gan cấp phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, mức độ tổn thương gan và tình trạng sức khỏe của người bệnh. Trong nhiều trường hợp, nếu được phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách, gan có thể phục hồi tốt sau một thời gian.

Điều trị theo nguyên nhân gây bệnh

Tùy từng nguyên nhân cụ thể, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Nếu viêm gan cấp do virus gây nên, người bệnh thường được theo dõi và điều trị hỗ trợ để cơ thể tự đào thải virus. 

Trong trường hợp viêm gan do thuốc hoặc hóa chất, việc ngừng sử dụng tác nhân gây độc cho gan là bước quan trọng để hạn chế tổn thương. Đối với viêm gan do rượu, người bệnh cần ngừng hoàn toàn việc sử dụng rượu bia để gan có cơ hội phục hồi.

Nghỉ ngơi và chăm sóc cơ thể

Người mắc viêm gan cấp thường cảm thấy mệt mỏi và suy nhược, vì vậy việc nghỉ ngơi đầy đủ là rất cần thiết. Hạn chế làm việc quá sức, ngủ đủ giấc và duy trì sinh hoạt điều độ giúp cơ thể có thời gian phục hồi và hỗ trợ quá trình tái tạo tế bào gan.

Chế độ ăn uống hỗ trợ phục hồi gan

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong quá trình điều trị. Người bệnh nên:

• Ăn các thực phẩm dễ tiêu hóa, giàu dinh dưỡng

• Tăng cường rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu vitamin

• Hạn chế thức ăn nhiều dầu mỡ hoặc quá nhiều gia vị

• Uống đủ nước để hỗ trợ quá trình chuyển hóa

Ngoài ra, cần tránh các thực phẩm hoặc đồ uống có thể gây hại cho gan như rượu bia và các chất kích thích.

Theo dõi và kiểm tra chức năng gan

Trong quá trình điều trị, bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm men gan và kiểm tra chức năng gan định kỳ để theo dõi tiến triển của bệnh. Điều này giúp đánh giá khả năng phục hồi của gan và phát hiện sớm các dấu hiệu biến chứng nếu có.

Cách phòng ngừa viêm gan cấp

Viêm gan cấp có thể phòng ngừa hiệu quả nếu chủ động bảo vệ sức khỏe gan và hạn chế các yếu tố nguy cơ gây bệnh. Một số biện pháp quan trọng bao gồm:

• Tiêm vaccine phòng viêm gan: Tiêm vaccine viêm gan A và viêm gan B giúp giảm nguy cơ nhiễm virus. Đây cũng là nguyên nhân phổ biến gây viêm gan cấp.

• Ăn uống hợp vệ sinh: Ăn chín uống sôi, lựa chọn thực phẩm sạch và sử dụng nguồn nước đảm bảo vệ sinh để hạn chế nguy cơ nhiễm virus viêm gan A và E.

• Không dùng chung kim tiêm hoặc vật dụng cá nhân: Tránh dùng chung kim tiêm, dao cạo râu hoặc bàn chải đánh răng để giảm nguy cơ lây nhiễm virus viêm gan.

• Quan hệ tình dục an toàn: Sử dụng các biện pháp bảo vệ giúp hạn chế nguy cơ lây truyền virus viêm gan B và C.

• Hạn chế rượu bia: Uống rượu bia quá mức có thể gây tổn thương gan và làm tăng nguy cơ viêm gan.

• Sử dụng thuốc đúng chỉ định: Không tự ý dùng thuốc hoặc lạm dụng thuốc trong thời gian dài để tránh gây độc cho gan.

• Khám sức khỏe định kỳ: Kiểm tra chức năng gan và xét nghiệm khi cần thiết giúp phát hiện sớm các vấn đề về gan.

Xem thêm: các loại viêm gan; viêm gan siêu vi

Viêm gan cấp là tình trạng gan bị viêm trong thời gian ngắn do nhiều nguyên nhân khác nhau như virus, rượu bia, thuốc hoặc độc tố. Bệnh có thể gây ra các triệu chứng như mệt mỏi, chán ăn, đau vùng gan và vàng da. Nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, nhiều trường hợp viêm gan cấp có thể hồi phục hoàn toàn. Chủ động phòng ngừa bằng cách duy trì lối sống lành mạnh, tiêm vaccine và kiểm tra sức khỏe định kỳ sẽ giúp bảo vệ gan và giảm nguy cơ mắc bệnh.