Xịt mũi nhiều có tốt không? Giải đáp từ chuyên gia

Xịt mũi nhiều có tốt không là thắc mắc rất phổ biến, đặc biệt với những người thường xuyên bị nghẹt mũi, sổ mũi hoặc có thói quen vệ sinh mũi hằng ngày. Xịt mũi giúp làm sạch khoang mũi, thông thoáng đường thở và mang lại cảm giác dễ chịu nhanh chóng. Tuy nhiên, việc sử dụng xịt mũi quá thường xuyên liệu có gây ảnh hưởng đến niêm mạc mũi? Bài viết dưới đây của CPC1 Hà Nội sẽ giúp bạn hiểu rõ khi nào nên xịt mũi, xịt mũi bao nhiêu là đủ và những lưu ý quan trọng để sử dụng an toàn, hiệu quả.

Khi nào nên xịt mũi?

Xịt mũi không phải lúc nào cũng cần thiết, nhưng trong một số trường hợp, việc sử dụng đúng loại và đúng thời điểm sẽ mang lại lợi ích rõ rệt cho sức khỏe đường hô hấp.

Khi bị nghẹt mũi, sổ mũi do cảm lạnh, cảm cúm

Cảm lạnh, cảm cúm thường gây xung huyết niêm mạc mũi, làm tăng tiết dịch nhầy, dẫn đến nghẹt mũi, chảy mũi liên tục. Xịt mũi trong trường hợp này giúp:

• Làm loãng và cuốn trôi dịch nhầy

• Làm sạch vi khuẩn, virus, bụi bẩn trong khoang mũi

• Giảm cảm giác bít tắc, khó thở

Đặc biệt, các loại xịt mũi nước muối sinh lý hoặc nước muối biển thường được khuyến khích sử dụng để hỗ trợ làm sạch mũi khi bị cảm.

Khi viêm mũi dị ứng, viêm mũi thời tiết

Người bị viêm mũi dị ứng thường xuyên tiếp xúc với các tác nhân như bụi nhà, phấn hoa, lông thú, khói bụi… Việc xịt mũi giúp:

• Loại bỏ dị nguyên ra khỏi khoang mũi

• Giảm kích ứng niêm mạc

• Hỗ trợ làm giảm các triệu chứng hắt hơi, ngứa mũi, chảy mũi

Trong trường hợp này, xịt mũi thường được dùng kết hợp với thuốc điều trị theo chỉ định của bác sĩ.

Khi sống trong môi trường ô nhiễm, nhiều khói bụi

Người thường xuyên làm việc ngoài trời, sống ở khu vực ô nhiễm không khí cao hoặc môi trường điều hòa kín dễ bị khô mũi, tích tụ bụi bẩn trong khoang mũi. Xịt mũi giúp:

• Làm sạch mũi hằng ngày

• Giữ ẩm niêm mạc mũi

• Hỗ trợ bảo vệ hàng rào tự nhiên của mũi

Khi cần vệ sinh mũi cho trẻ nhỏ và trẻ sơ sinh

Đối với trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh, việc xì mũi chủ động là rất khó. Xịt mũi đúng cách giúp:

• Làm mềm dịch nhầy

• Dễ dàng hút mũi cho trẻ

• Giảm nguy cơ nghẹt mũi kéo dài ảnh hưởng đến ăn uống và giấc ngủ

Các loại thuốc xịt mũi phổ biến hiện nay

Hiện nay, các sản phẩm xịt mũi được phân loại chủ yếu dựa trên nồng độ dung dịch và tác dụng lên niêm mạc mũi. Trong đó, hai nhóm phổ biến và được sử dụng nhiều nhất là xịt mũi đẳng trương và xịt mũi ưu trương. Ngoài ra còn có các loại xịt mũi chứa thuốc điều trị chuyên biệt.

Xịt mũi đẳng trương

Xịt mũi đẳng trương có nồng độ muối tương đương với dịch cơ thể (thường là NaCl 0,9%),  Loại xịt mũi này có tác dụng làm sạch khoang mũi, loại bỏ bụi bẩn và dịch nhầy, đồng thời giúp giữ ẩm niêm mạc mũi một cách nhẹ nhàng. Nhờ tính an toàn cao, xịt mũi đẳng trương thường được sử dụng để vệ sinh mũi hằng ngày và phù hợp với nhiều đối tượng, bao gồm cả trẻ nhỏ. 

Xịt mũi ưu trương

Xịt mũi ưu trương có nồng độ muối cao hơn dịch cơ thể. Khi sử dụng, dung dịch ưu trương tạo áp lực thẩm thấu giúp giảm tình trạng phù nề niêm mạc mũi, từ đó hỗ trợ thông mũi và cải thiện cảm giác nghẹt mũi rõ rệt hơn. Xịt mũi ưu trương thường được dùng trong các trường hợp viêm mũi, viêm xoang hoặc khi mũi có nhiều dịch nhầy đặc. Tuy nhiên, do tác động mạnh hơn, loại xịt này không nên lạm dụng và cần sử dụng với tần suất hợp lý để tránh gây khô hoặc kích ứng niêm mạc mũi.

Xịt mũi chứa thuốc điều trị

Ngoài các dung dịch nước muối, trên thị trường còn có các loại xịt mũi chứa hoạt chất điều trị, cần thận trọng khi sử dụng.

• Xịt mũi co mạch: giúp thông mũi nhanh nhưng không dùng quá 3–5 ngày

• Xịt mũi chứa corticosteroid: giảm viêm trong viêm mũi dị ứng, viêm mũi mạn

• Xịt mũi kháng histamin: giảm triệu chứng dị ứng như hắt hơi, ngứa mũi

Các loại xịt mũi chứa thuốc nên dùng theo tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ, tránh tự ý sử dụng kéo dài để hạn chế tác dụng phụ.

Xịt mũi nhiều có tốt không?

Nhiều người có thói quen xịt hoặc rửa mũi thường xuyên vì cảm giác thông thoáng, dễ chịu tức thì mà phương pháp này mang lại. Tuy nhiên, việc xịt mũi quá nhiều có thực sự tốt cho sức khỏe mũi xoang hay không cần được nhìn nhận đúng bản chất.

• Xịt rửa mũi giúp giảm khó chịu nhanh chóng, đặc biệt trong các trường hợp nghẹt mũi, viêm mũi hoặc khi khoang mũi có nhiều dịch nhầy và bụi bẩn. Đây là lý do khiến nhiều người hình thành thói quen xịt mũi hằng ngày, kể cả khi không có bệnh lý rõ ràng.

• Hiệu quả tức thì không đồng nghĩa với lợi ích lâu dài. Nếu xịt rửa mũi quá thường xuyên hoặc lạm dụng trong ngày, niêm mạc mũi có thể bị ảnh hưởng tiêu cực, nhất là khi không có chỉ định cụ thể.

• Việc xịt mũi nhiều lần có thể làm suy giảm hàng rào bảo vệ tự nhiên của mũi. Nước muối sử dụng liên tục có thể khiến niêm mạc mũi bị khô, mỏng và mất dần các yếu tố miễn dịch tại chỗ.

• Khi khả năng bảo vệ của niêm mạc mũi suy giảm, mũi sẽ dễ bị vi khuẩn, virus, nấm và các tác nhân ô nhiễm từ môi trường xâm nhập, làm tăng nguy cơ viêm mũi, viêm xoang và các bệnh đường hô hấp trên.

• Vì vậy, xịt rửa mũi chỉ nên thực hiện khi cần thiết, không nên xịt quá nhiều lần trong ngày và không duy trì thói quen xịt mũi liên tục khi mũi hoàn toàn bình thường.

• Để bảo vệ đường hô hấp hiệu quả hơn, cần kết hợp chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, tăng cường vận động, giữ ấm cơ thể khi thời tiết thay đổi, đeo khẩu trang khi ra ngoài và giữ không gian sống sạch sẽ, thông thoáng.

Những điều cần lưu ý khi sử dụng xịt mũi để đem lại hiệu quả cao

Để xịt mũi phát huy đúng công dụng và hạn chế các tác dụng không mong muốn, người dùng cần tuân thủ một số nguyên tắc quan trọng trong quá trình sử dụng.

• Sử dụng xịt mũi đúng hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc theo chỉ định của bác sĩ. Không nên dùng kéo dài hơn thời gian khuyến nghị, bởi việc lạm dụng có thể khiến tình trạng nghẹt mũi hoặc viêm mũi trở nên nặng hơn.

• Ngừng sử dụng và đi khám khi có dấu hiệu bất thường như chảy máu cam, rát mũi, khô mũi hoặc kích ứng kéo dài. Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể tư vấn thay đổi loại xịt mũi phù hợp hơn.

• Giữ đầu vòi xịt luôn sạch, tránh để đầu chai xịt chạm vào tay, mũi hoặc các bề mặt khác nhằm hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn và lây nhiễm ngược vào khoang mũi.

• Không dùng chung xịt mũi với người khác, kể cả người thân trong gia đình, vì điều này có thể làm lây truyền vi khuẩn hoặc virus gây bệnh.

Xem thêm: xịt mũi xoang, xịt viêm mũi dị ứng

Xịt mũi là biện pháp hỗ trợ hiệu quả trong việc làm sạch khoang mũi và cải thiện tình trạng nghẹt mũi khi sử dụng đúng cách. Tuy nhiên, xịt mũi nhiều có tốt không còn phụ thuộc vào loại xịt mũi được sử dụng và tần suất dùng trong ngày. Việc lạm dụng xịt mũi, đặc biệt là các loại chứa thuốc, có thể làm tổn thương niêm mạc mũi và ảnh hưởng đến khả năng bảo vệ tự nhiên của đường hô hấp. Vì vậy, người dùng chỉ nên xịt mũi khi thật sự cần thiết, lựa chọn sản phẩm phù hợp với tình trạng sức khỏe và tuân thủ đúng hướng dẫn sử dụng. Khi các triệu chứng mũi họng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, việc thăm khám chuyên khoa Tai Mũi Họng là cần thiết để đảm bảo an toàn và hiệu quả lâu dài.