Bệnh suy gan cấp: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Suy gan cấp là một tình trạng cấp cứu y khoa nguy hiểm, xảy ra khi chức năng gan bị suy giảm đột ngột chỉ trong vài ngày hoặc vài tuần ở người trước đó hoàn toàn khỏe mạnh. Vậy nguyên nhân nào gây ra sự khởi phát kịch phát này? Làm thế nào để nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo và quy trình điều trị hồi sức cấp cứu diễn ra như thế nào? Bài viết sau đây của Dược phẩm CPC1 Hà Nội sẽ chia sẻ chi tiết về căn bệnh nguy hiểm này, giúp bạn có kiến thức xử trí kịp thời để bảo vệ tính mạng.

Bệnh suy gan cấp là gì?

Suy gan cấp (Acute Liver Failure) là tình trạng mất chức năng gan đột ngột ở một người trước đó không có bệnh gan mãn tính. Đặc điểm nhận dạng chính của suy gan cấp là sự xuất hiện của tình trạng vàng da đi kèm với rối loạn đông máu và hội chứng não gan (lơ mơ, thay đổi ý thức) diễn ra trong thời gian ngắn (thường dưới 26 tuần).

Gan đóng vai trò là trung tâm thanh lọc độc tố và sản xuất các yếu tố đông máu. Khi suy gan cấp xảy ra đồng nghĩa với việc "nhà máy" này ngừng hoạt động, khiến độc tố tràn ngập trong máu và cơ thể mất khả năng cầm máu. Từ đó, dẫn đến nguy cơ suy đa tạng cực kỳ nguy hiểm.

Nguyên nhân gây bệnh suy gan cấp

Có nhiều nguyên nhân khiến lá gan vốn đang khỏe mạnh đột ngột bị "tê liệt", phổ biến nhất bao gồm:

• Ngộ độc thuốc: Lạm dụng thuốc giảm đau chứa Paracetamol (Acetaminophen) quá liều là nguyên nhân hàng đầu. Ngoài ra, một số loại thuốc kê đơn như thuốc kháng sinh, thuốc chống co giật cũng có thể gây phản ứng gan tối cấp.

• Viêm gan virus: Các loại virus viêm gan A, B, C và E là những tác nhân thường gặp. Trong đó, viêm gan B bùng phát cấp tính chiếm tỷ lệ khá lớn trong các trường hợp suy gan cấp ở nước ta.

• Ngộ độc nấm và thảo dược: Ăn phải nấm độc hoặc sử dụng các loại thuốc không rõ nguồn gốc, bị trộn lẫn hóa chất độc hại.

• Sốc nhiễm khuẩn và suy tuần hoàn: Tình trạng tụt huyết áp kéo dài khiến gan không được cung cấp đủ máu và oxy, dẫn đến chết tế bào gan hàng loạt (gan sốc).

• Hội chứng Budd-Chiari: Đây là tình trạng tắc nghẽn tĩnh mạch gan đột ngột do cục máu đông.

• Bệnh lý tự miễn: Hệ miễn dịch của cơ thể tấn công nhầm các tế bào gan, gây viêm gan tự miễn cấp tính.

Triệu chứng của bệnh suy gan cấp

Triệu chứng của suy gan cấp thường xuất hiện dồn dập và chuyển biến xấu rất nhanh theo từng giờ:

• Vàng da và vàng mắt: Đây thường là dấu hiệu đầu tiên khi nồng độ bilirubin trong máu tăng cao đột ngột.

• Rối loạn ý thức (Hội chứng não gan): Người bệnh bắt đầu lơ mơ, nhầm lẫn, kích động, mất định hướng về không gian hoặc ngủ gà ngủ gật. Đây là dấu hiệu cho thấy độc tố đã tấn công lên não.

• Đau bụng vùng hạ sườn phải: Cảm giác đau tức do gan bị sưng to cấp tính.

• Buồn nôn và nôn mửa: Đi kèm với cảm giác mệt mỏi rã rời, cơ thể suy kiệt nhanh chóng.

• Xuất huyết: Dễ bị chảy máu chân răng, bầm tím dưới da hoặc xuất huyết tiêu hóa do gan không còn sản xuất được các yếu tố đông máu.

• Hơi thở có mùi hôi đặc trưng: Mùi hơi thở nồng nặc (Fetor hepaticus) do tích tụ các chất chuyển hóa độc hại.

Chẩn đoán bệnh suy gan cấp

Vì đây là tình trạng cấp cứu, việc chẩn đoán cần được thực hiện nhanh chóng thông qua:

• Xét nghiệm máu: Kiểm tra chỉ số đông máu (PT/INR) - nếu INR > 1.5 kèm rối loạn ý thức thì đây là dấu hiệu xác chẩn suy gan cấp. Ngoài ra, men gan trong trường hợp này cũng sẽ tăng.

• Đánh giá tri giác: Bác sĩ sẽ sử dụng thang điểm Glasgow hoặc phân loại West-Haven để xác định mức độ hội chứng não gan.

• Chẩn đoán hình ảnh: Siêu âm doppler gan hoặc chụp CT là phương pháp cần thiết để kiểm tra kích thước gan, tình trạng mạch máu và loại trừ các nguyên nhân gây tắc nghẽn cơ học.

• Xét nghiệm độc chất: Tìm sự hiện diện của Paracetamol hoặc các loại nấm độc trong máu/nước tiểu nếu nghi ngờ ngộ độc.

Cách điều trị bệnh suy gan cấp

Bệnh nhân suy gan cấp cần được điều trị tại đơn vị hồi sức tích cực (ICU). Các hướng điều trị bao gồm:

• Sử dụng thuốc giải độc: Nếu do ngộ độc Paracetamol, bệnh nhân sẽ được dùng N-acetylcysteine (NAC) đường tĩnh mạch càng sớm càng tốt.

• Kiểm soát biến chứng não: Bác sĩ sẽ chỉ định dùng các biện pháp hạ áp lực nội sọ, chống phù não để bảo vệ các tế bào thần kinh.

• Lọc máu phụ trợ (Gan nhân tạo): Sử dụng các hệ thống lọc máu đặc biệt (như MARS) để tạm thời đảm nhận chức năng thải độc thay cho lá gan đang bị hỏng.

• Ghép gan cấp cứu: Đây là "cánh cửa sống" cuối cùng cho những trường hợp suy gan quá nặng không có khả năng tự phục hồi.

Cách phòng ngừa bệnh suy gan cấp

Để không rơi vào tình trạng nguy kịch do suy gan cấp, bạn nên tuân thủ các nguyên tắc:

• Sử dụng thuốc an toàn: Luôn dùng Paracetamol đúng liều lượng chỉ định và tránh tự ý kết hợp nhiều loại thuốc có cùng thành phần.

• Tiêm phòng đầy đủ: Vaccine viêm gan A và B là lá chắn hữu hiệu nhất.

• Hạn chế rượu bia: Rượu bia khiến gan yếu đi và dễ bị tổn thương hơn khi gặp các tác nhân gây suy gan cấp.

• Vệ sinh ăn uống: Tránh ăn các loại nấm lạ, thực phẩm không đảm bảo vệ sinh để phòng ngừa viêm gan A và E.

Xem thêm: bệnh sán lá gan; gan thô là gì

Suy gan cấp là tình trạng rối loạn chức năng gan nghiêm trọng và dẫn đến mất chức năng gan nhanh chóng, có thể trong vòng vài ngày đến vài tuần ở người không có tiền sử bệnh gan. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu như vàng da kèm lơ mơ có thể cứu mạng người bệnh. Đừng chủ quan với bất kỳ bất thường nào của cơ thể, hãy đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu nghi ngờ có dấu hiệu suy giảm chức năng gan đột ngột.