Men gan cao là gì? Nguyên nhân, mức độ và cách giảm men gan

Khi nhận kết quả xét nghiệm và thấy ALT, AST, GGT hoặc ALP vượt ngưỡng, nhiều người thường lo lắng mình mắc “bệnh men gan cao”. Thực tế, men gan cao không phải lúc nào cũng là một bệnh riêng. Đây thường là dấu hiệu xét nghiệm cho thấy gan, đường mật hoặc một số cơ quan liên quan có thể đang bị ảnh hưởng. Cùng CPC1 Hà Nội tìm hiểu chi tiết nhé!

Men gan cao là gì?

Men gan cao là tình trạng một hoặc nhiều enzyme gan trong máu cao hơn khoảng tham chiếu của phòng xét nghiệm. Các enzyme thường được nhắc đến gồm ALT, AST, ALP và GGT. Mayo Clinic giải thích men gan tăng thường là dấu hiệu các tế bào gan bị viêm hoặc tổn thương, khiến enzyme rò rỉ vào máu nhiều hơn bình thường.

Nói đơn giản, khi xét nghiệm cho thấy tăng men gan, cơ thể đang phát tín hiệu cần kiểm tra thêm. Tín hiệu này có thể nhẹ và tạm thời, nhưng cũng có thể liên quan đến bệnh gan, thuốc, rượu bia, gan nhiễm mỡ, viêm gan virus hoặc bệnh đường mật.

Nếu muốn hiểu nền tảng “men gan là gì”, nên đọc bài pillar men gan trước. Bài này chỉ đi sâu vào trường hợp men gan đã tăng.

Men gan cao có phải là bệnh không?

Nhiều người gọi là bệnh men gan cao, nhưng cách hiểu chính xác hơn là: men gan cao là một bất thường trên xét nghiệm máu, không phải tên bệnh duy nhất. Cùng một kết quả men gan tăng có thể đến từ nhiều nguyên nhân khác nhau.

MedlinePlus cho biết xét nghiệm chức năng gan có thể cho biết gan hoạt động thế nào hoặc gan có thể đang bị tổn thương, nhưng bản thân nhóm xét nghiệm này thường chưa đủ để chẩn đoán chính xác một bệnh cụ thể. Nếu kết quả bất thường, người bệnh thường cần xét nghiệm khác để tìm nguyên nhân.

Vì vậy, mục tiêu đúng không phải là tìm cách “hạ men gan thật nhanh”. Mục tiêu đúng là tìm nguyên nhân khiến men gan tăng, rồi xử lý nguyên nhân đó.

Men gan tăng nhẹ và men gan tăng cao khác nhau thế nào?

Không phải cứ vượt ngưỡng là nguy hiểm như nhau. Khi đọc kết quả, bác sĩ thường xem mức tăng, chỉ số nào tăng, tăng một lần hay kéo dài, có triệu chứng đi kèm không.

Các chuyên gia cho biết việc xác định mức độ tăng men gan thường dựa chủ yếu vào AST và ALT; chỉ số men gan không đánh giá trực tiếp toàn bộ mức độ tổn thương, mà giúp bác sĩ xác định vị trí và phân loại tổn thương để chỉ định thêm xét nghiệm phù hợp.

Nguyên nhân khiến men gan tăng

Men gan tăng có thể do nhiều nguyên nhân. Dưới đây là các nhóm thường gặp nhất.

Rượu bia và gan nhiễm mỡ

Rượu bia khiến gan phải xử lý nhiều độc chất hơn. Nếu dùng thường xuyên, gan có thể bị viêm, nhiễm mỡ hoặc tổn thương. Ngoài ra, thừa cân, béo phì, mỡ máu cao, đái tháo đường và lối sống ít vận động cũng làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.

Mayo Clinic liệt kê gan nhiễm mỡ, rối loạn sử dụng rượu và một số bệnh lý chuyển hóa trong nhóm nguyên nhân thường gặp có thể làm men gan tăng.

Viêm gan virus và bệnh gan mạn tính

Viêm gan virus, đặc biệt là viêm gan B và C, có thể làm men gan tăng. Một số người không có triệu chứng rõ, chỉ phát hiện khi xét nghiệm máu. Đây là lý do người có kết quả men gan tăng kéo dài thường được bác sĩ cân nhắc xét nghiệm viêm gan virus.

Vinmec cũng nêu nguyên nhân men gan tăng cao thường liên quan đến quá trình viêm hoặc tổn thương tế bào gan; khi tế bào gan bị tổn thương, enzyme gan được giải phóng vào máu, làm tăng nồng độ men gan.

Thuốc, thực phẩm bổ sung và độc chất

Một số thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thuốc giảm đau, thuốc điều trị mỡ máu, kháng sinh, thuốc nam hoặc thực phẩm bổ sung có thể ảnh hưởng đến gan. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự ý dừng thuốc đang điều trị bệnh nền nếu chưa hỏi bác sĩ.

Cleveland Clinic cho biết men gan cao có nhiều nguyên nhân, bao gồm bệnh gan và thuốc; tình trạng này cũng có thể chỉ là tạm thời, nhưng người có kết quả men gan cao nên trao đổi với nhân viên y tế để tìm nguyên nhân.

Bệnh đường mật và chỉ số GGT

Trong một số trường hợp, chỉ số GGT hoặc ALP tăng có thể khiến bác sĩ chú ý nhiều hơn đến gan mật, đường mật. MedlinePlus giải thích xét nghiệm GGT đo lượng enzyme GGT trong máu; GGT cao có thể là dấu hiệu bệnh gan hoặc tổn thương đường mật.

Tuy vậy, men gan GGT không nên được đọc riêng lẻ. Bác sĩ thường xem thêm ALT, AST, ALP, bilirubin, triệu chứng và kết quả siêu âm nếu cần.

Dấu hiệu nên đi khám khi men gan cao

Một số người men gan cao nhưng không có triệu chứng rõ. Tuy vậy, bạn nên đi khám sớm nếu có một trong các dấu hiệu sau:

• Vàng da, vàng mắt.

• Nước tiểu sẫm màu.

• Phân bạc màu.

• Đau tức vùng hạ sườn phải.

• Mệt mỏi kéo dài, ăn kém.

• Buồn nôn, nôn.

• Ngứa da kéo dài.

• Sụt cân không rõ nguyên nhân.

• Men gan tăng nhiều lần hoặc tăng lặp lại qua nhiều lần xét nghiệm.

Các dấu hiệu này không tự khẳng định bạn mắc bệnh gan nặng, nhưng là lý do đủ để kiểm tra kỹ hơn.

Cách điều trị men gan cao phụ thuộc vào điều gì?

Không có một phác đồ điều trị men gan cao dùng chung cho mọi người. Vì men gan cao là dấu hiệu, nên cách điều trị phải dựa vào nguyên nhân.

MedlinePlus nhấn mạnh khi kết quả xét nghiệm chức năng gan bất thường, người bệnh thường cần thêm xét nghiệm để tìm nguyên nhân chính xác. Vì vậy, cách điều trị men gan cao an toàn nhất là điều trị theo nguyên nhân, không tự dùng thuốc chỉ để làm đẹp chỉ số.

Cách giảm men gan an toàn tại nhà

Cách giảm men gan tại nhà chỉ nên hiểu là cách hỗ trợ gan và giảm yếu tố nguy cơ. Những việc này không thay thế điều trị nếu nguyên nhân là viêm gan virus, bệnh đường mật, bệnh gan mạn tính hoặc tổn thương gan do thuốc.

Bạn có thể bắt đầu từ các thói quen sau:

Điểm cần nhớ: giảm men gan không chỉ là giảm con số ALT, AST, GGT hoặc ALP. Nếu nguyên nhân vẫn còn, chỉ số có thể tăng lại.

Những sai lầm khi xử lý men gan cao

Khi thấy men gan tăng cao, người đọc rất dễ mắc các sai lầm sau:

Cách làm đúng là đọc kết quả theo bối cảnh: chỉ số nào tăng, tăng bao nhiêu, có triệu chứng không, có dùng thuốc/rượu bia không, có bệnh nền không và có cần xét nghiệm bổ sung không.

Câu hỏi thường gặp về men gan cao

Men gan tăng nhẹ có nguy hiểm không?

Men gan tăng nhẹ chưa chắc nguy hiểm ngay, nhưng không nên bỏ qua nếu kéo dài, lặp lại nhiều lần hoặc kèm triệu chứng. Người bệnh nên xem lại rượu bia, thuốc đang dùng, bệnh nền và hỏi bác sĩ nếu chỉ số chưa trở lại bình thường.

Bệnh men gan cao có chữa được không?

Nên hiểu đúng là không có một bệnh duy nhất tên “bệnh men gan cao”. Men gan cao là dấu hiệu xét nghiệm. Có cải thiện được hay không phụ thuộc vào nguyên nhân như gan nhiễm mỡ, rượu bia, viêm gan virus, thuốc hoặc bệnh gan mật.

Cách điều trị men gan cao là gì?

Cách điều trị men gan cao phụ thuộc vào nguyên nhân. Nếu do rượu bia thì cần giảm/ngừng rượu bia. Nếu do gan nhiễm mỡ thì cần kiểm soát cân nặng và chuyển hóa. Nếu do viêm gan virus hoặc bệnh gan mật thì cần điều trị chuyên khoa. Không nên tự dùng thuốc khi chưa rõ nguyên nhân.

Cách giảm men gan nhanh nhất là gì?

Không nên tìm cách giảm men gan “nhanh” bằng thuốc hoặc sản phẩm không rõ cơ chế. Cách an toàn hơn là tìm nguyên nhân, bỏ yếu tố gây hại cho gan, điều chỉnh lối sống và theo dõi lại xét nghiệm theo hướng dẫn y tế.

Xem thêm: men gan là gì

Men gan cao là dấu hiệu không nên xem nhẹ, nhất là khi chỉ số tăng kéo dài hoặc đi kèm mệt mỏi, vàng da, đau hạ sườn phải. Người bệnh cần xác định đúng nguyên nhân thay vì tự dùng thuốc hạ men gan. Việc hạn chế rượu bia, ăn uống lành mạnh, kiểm soát cân nặng và thăm khám đúng lúc sẽ giúp hỗ trợ giảm men gan an toàn hơn.