Trẻ sơ sinh bị viêm gan B: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử trí đúng

Viêm gan B là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có thể lây từ mẹ sang con, đặc biệt trong giai đoạn mang thai và sinh nở. Trẻ sơ sinh bị viêm gan B thường không có triệu chứng rầm rộ ngay từ đầu nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ diễn tiến mạn tính rất cao nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. Việc hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và cách chăm sóc đúng sẽ giúp cha mẹ chủ động bảo vệ sức khỏe lâu dài cho trẻ, cùng Dược phẩm CPC1 Hà Nội tìm hiểu kỹ hơn nhé.

Trẻ sơ sinh bị viêm gan B là gì?

Trẻ sơ sinh bị viêm gan B là tình trạng trẻ nhiễm virus viêm gan B (HBV) ngay từ giai đoạn bào thai, trong lúc sinh hoặc sau khi chào đời. Virus này tấn công trực tiếp vào tế bào gan, gây viêm, tổn thương gan và có thể dẫn đến viêm gan B mạn tính.

Điểm đặc biệt nguy hiểm là khoảng 90% trẻ sơ sinh nhiễm viêm gan B sẽ chuyển sang thể mạn tính, trong khi tỷ lệ này ở người lớn chỉ khoảng 5–10%. Điều này khiến viêm gan B ở trẻ sơ sinh trở thành vấn đề y tế cần được đặc biệt quan tâm.

Nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh bị viêm gan B

Phần lớn các trường hợp trẻ sơ sinh bị viêm gan B đều liên quan đến nguồn lây từ người mẹ. Tuy nhiên, virus cũng có thể xâm nhập vào cơ thể trẻ qua nhiều con đường khác nhau.

Lây truyền từ mẹ sang con khi mang thai

Trong thời kỳ mang thai, virus viêm gan B ít khi lây trực tiếp qua nhau thai, nhưng nguy cơ vẫn tồn tại, đặc biệt khi:

• Mẹ có tải lượng virus HBV cao

• Mẹ dương tính với HBeAg

• Mẹ bị viêm gan B cấp tính trong 3 tháng cuối thai kỳ

Ở những trường hợp này, virus có thể vượt qua hàng rào nhau thai và xâm nhập vào máu thai nhi.

Lây trong quá trình sinh nở

Đây là con đường lây nhiễm phổ biến nhất khiến trẻ sơ sinh bị viêm gan B. Trong lúc sinh, trẻ có thể tiếp xúc trực tiếp với:

• Máu của mẹ

• Dịch tiết âm đạo

• Dịch ối chứa virus

Nếu trẻ không được tiêm vắc xin và huyết thanh kháng viêm gan B kịp thời sau sinh, nguy cơ nhiễm virus là rất cao.

Lây sau sinh

Sau khi chào đời, trẻ vẫn có thể bị lây viêm gan B thông qua:

• Tiếp xúc với máu, dịch tiết của người nhiễm HBV

• Dùng chung vật dụng cá nhân có dính máu (khăn, dụng cụ y tế không vô trùng)

• Chăm sóc trẻ không đúng cách khi người chăm sóc bị viêm gan B

Lưu ý rằng viêm gan B không lây qua tiếp xúc thông thường như ôm, hôn má, bế ẵm hay dùng chung sữa mẹ nếu trẻ đã được tiêm phòng đầy đủ.

Dấu hiệu trẻ sơ sinh bị viêm gan B cha mẹ cần nhận biết

Phần lớn viêm gan sơ sinh không có triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu, khiến bệnh dễ bị bỏ sót. Tuy nhiên, cha mẹ vẫn cần chú ý một số dấu hiệu bất thường sau.

Một số biểu hiện có thể gặp gồm:

• Trẻ bú kém, chậm tăng cân

• Hay quấy khóc, ngủ không yên

• Da và củng mạc mắt vàng nhẹ

• Nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu

• Bụng chướng, gan to nhẹ khi thăm khám

Trong nhiều trường hợp, các triệu chứng này rất mờ nhạt và chỉ được phát hiện khi trẻ được xét nghiệm sàng lọc.

Chẩn đoán viêm gan B ở trẻ sơ sinh

Việc chẩn đoán trẻ sơ sinh bị viêm gan B chủ yếu dựa vào xét nghiệm máu, đặc biệt với những trẻ có mẹ nhiễm HBV.

Các xét nghiệm thường được chỉ định gồm:

• HBsAg: xác định trẻ có nhiễm virus hay không

• HBeAg và Anti-HBe: đánh giá mức độ hoạt động của virus

• HBV-DNA: đo tải lượng virus trong máu

• Men gan (ALT, AST): đánh giá mức độ tổn thương gan

Thông thường, trẻ sẽ được xét nghiệm sau sinh và theo dõi lại khi đủ 9–12 tháng tuổi để xác định chính xác tình trạng nhiễm viêm gan B.

Trẻ sơ sinh bị viêm gan B có nguy hiểm không?

Câu trả lời là có, đặc biệt về lâu dài. Mặc dù giai đoạn sơ sinh trẻ có thể ít biểu hiện triệu chứng, nhưng viêm gan B mạn tính có thể gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng như:

• Viêm gan mạn tính kéo dài

• Xơ gan khi trưởng thành

• Ung thư gan trong tương lai

Điều đáng lo ngại là trẻ càng nhiễm virus sớm thì khả năng tự đào thải virus càng thấp, khiến bệnh dễ tiến triển âm thầm trong nhiều năm.

Điều trị trẻ sơ sinh bị viêm gan B như thế nào?

Hiện nay, không phải tất cả trẻ sơ sinh bị viêm gan B đều cần điều trị thuốc ngay. Việc điều trị phụ thuộc vào tình trạng cụ thể của từng trẻ.

Nguyên tắc chung trong điều trị bao gồm:

• Theo dõi định kỳ tải lượng virus và men gan

• Chưa chỉ định thuốc kháng virus nếu trẻ không có tổn thương gan rõ

• Can thiệp điều trị khi có dấu hiệu viêm gan tiến triển hoặc men gan tăng cao kéo dài

Việc dùng thuốc kháng virus ở trẻ nhỏ cần được cân nhắc rất kỹ và tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định của bác sĩ chuyên khoa gan mật – nhi khoa.

Chăm sóc và theo dõi trẻ sơ sinh bị viêm gan B tại nhà

Bên cạnh theo dõi y tế, chăm sóc đúng cách tại nhà đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe cho trẻ.

Cha mẹ cần lưu ý:

• Cho trẻ bú mẹ đầy đủ nếu đã tiêm phòng đúng lịch

• Đảm bảo dinh dưỡng phù hợp với từng giai đoạn phát triển

• Giữ vệ sinh cá nhân, tránh tiếp xúc với máu và dịch tiết

• Không tự ý dùng thuốc hay thực phẩm chức năng cho trẻ

• Tái khám và xét nghiệm định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ

Việc theo dõi đều đặn giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và can thiệp kịp thời.

Phòng ngừa viêm gan B cho trẻ sơ sinh

Phòng ngừa là biện pháp hiệu quả nhất để tránh nguy cơ trẻ sơ sinh bị viêm gan B. Các biện pháp quan trọng bao gồm:

• Tiêm vắc xin viêm gan B cho trẻ trong vòng 24 giờ sau sinh

• Tiêm huyết thanh kháng viêm gan B (HBIG) cho trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HBV

• Tiêm đủ và đúng lịch các mũi vắc xin tiếp theo

• Sàng lọc viêm gan B cho phụ nữ mang thai

• Theo dõi và điều trị tải lượng virus cho mẹ trong thai kỳ khi cần thiết

Khi được phòng ngừa đúng cách, tỷ lệ lây truyền viêm gan B từ mẹ sang con có thể giảm xuống dưới 5%, thậm chí gần như bằng 0.

Xem thêm: mẹ bị viêm gan b nên sinh thường hay sinh mổ; mẹ bị viêm gan b có cho sữa được không

Trẻ sơ sinh bị viêm gan B có thể đối mặt với nhiều nguy cơ sức khỏe lâu dài nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. Tuy nhiên, việc tiêm phòng đầy đủ, theo dõi y tế sát sao và chăm sóc đúng cách có thể giúp trẻ kiểm soát tốt bệnh và phát triển bình thường. Chủ động phòng ngừa ngay từ thai kỳ và sau sinh chính là chìa khóa quan trọng để bảo vệ lá gan khỏe mạnh cho trẻ.