U gan đa ổ là gì? Có nguy hiểm không và hướng điều trị

U gan đa ổ là tình trạng xuất hiện đồng thời nhiều khối u tại các vị trí khác nhau trong gan, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng của gan. Vậy u gan đa ổ thực chất là gì, nguyên nhân do đâu và liệu có cơ hội điều trị thành công hay không? Bài viết của Dược phẩm CPC1 Hà Nội dưới đây sẽ cung cấp những thông tin y khoa chính xác về mức độ nguy hiểm, cách chẩn đoán hiện đại và các hướng điều trị tối ưu nhất hiện nay để giúp người bệnh và thân nhân có lộ trình chăm sóc sức khỏe hiệu quả.

U gan đa ổ là gì?

U gan đa ổ (Multifocal Liver Tumors) là tình trạng trong gan xuất hiện từ hai khối u trở lên tại các vị trí, phân thùy khác nhau. Các khối u này có thể nằm rải rác, cùng kích thước hoặc khác nhau về mức độ phát triển.

Về bản chất, u gan đa ổ có thể chia thành hai nhóm chính:

• U gan đa ổ lành tính: Ít gặp hơn, thường là các nốt tăng sinh mạch máu hoặc u tuyến lành tính phát triển tại nhiều vị trí. Nhóm này thường không đe dọa tính mạng ngay lập tức.

• U gan đa ổ ác tính: Đây là trường hợp phổ biến và nguy hiểm nhất. Gồm ung thư gan nguyên phát đa ổ (khởi phát tại nhiều điểm trong gan) và ung thư gan thứ phát (tế bào ung thư di căn từ các cơ quan khác).

Nguyên nhân hình thành u gan đa ổ

Sự xuất hiện đồng thời nhiều khối u trong gan không phải là ngẫu nhiên. Có rất nhiều yếu tố cộng hưởng dẫn đến tình trạng này:

Nhiễm virus viêm gan mãn tính (B và C)

Đây là nguyên nhân hàng đầu tại Việt Nam. Virus viêm gan B và C khi xâm nhập vào cơ thể sẽ phá hủy cấu trúc ADN của tế bào gan một cách diện rộng. Khi hệ miễn dịch suy yếu, các tế bào bị đột biến bùng phát thành ung thư tại nhiều vị trí khác nhau trên bề mặt hoặc sâu trong nhu mô gan.

Xơ gan - Nền tảng cho u đa ổ

Khoảng 80% trường hợp u gan đa ổ ác tính xuất hiện trên nền gan bị xơ. Xơ gan do rượu bia, gan nhiễm mỡ hoặc viêm gan tự miễn khiến các tế bào gan phải tái tạo liên tục trong môi trường bị viêm nhiễm. Điều này khiến các cụm tế bào ác tính dễ phát tác cùng một lúc.

Di căn từ các cơ quan khác

Gan là "nhà máy lọc máu" tập trung lượng máu rất lớn từ khắp cơ thể đổ về. Chính vì thế, các tế bào ung thư từ các cơ quan khác dễ dàng trôi theo dòng máu và "dừng chân" tại nhiều điểm trong gan, tạo nên các khối u đa ổ thứ phát.

Tác động của độc tố môi trường

Việc tiếp xúc lâu dài với hóa chất độc hại, thực phẩm chứa nấm mốc Aflatoxin hoặc thói quen hút thuốc lá làm suy giảm khả năng tự sửa chữa của gan, tạo điều kiện cho các tổn thương đa điểm hình thành.

U gan đa ổ có nguy hiểm không?

Câu trả lời ngắn gọn là: Cực kỳ nguy hiểm và cần can thiệp y tế khẩn cấp. So với u đơn độc, u đa ổ mang lại những rủi ro lớn hơn gấp nhiều lần:

• Chức năng gan suy giảm nhanh chóng: Khi nhiều khối u cùng phát triển, lượng nhu mô gan khỏe mạnh bị thu hẹp đáng kể. Gan không còn đủ khả năng lọc độc, tổng hợp protein hay chuyển hóa chất dinh dưỡng, dẫn đến suy gan cấp.

• Nguy cơ xâm lấn mạch máu cao: U đa ổ thường có xu hướng xâm lấn vào tĩnh mạch cửa hoặc các mạch máu lớn trong gan, làm bít tắc dòng máu và khiến việc điều trị bằng phẫu thuật trở nên bất khả thi.

• Khó khăn trong việc loại bỏ hoàn toàn: Việc cắt bỏ một khối u là có thể, nhưng khi các khối u nằm rải rác, việc phẫu thuật cắt bỏ thường không thể thực hiện vì không thể cắt quá nhiều phần gan.

• Tiên lượng sống thấp hơn: Đa phần các trường hợp u gan đa ổ được xếp vào giai đoạn tiến triển. Nếu không điều trị, thời gian sống sót trung bình thường ngắn hơn nhiều so với u đơn ổ.

Phương pháp chẩn đoán u gan đa ổ

Để chẩn đoán chính xác số lượng, kích thước và tính chất của các khối u, bác sĩ sẽ thực hiện một quy trình thăm khám nghiêm ngặt:

Chẩn đoán hình ảnh (Quan trọng nhất)

• Siêu âm ổ bụng: Là bước tầm soát đầu tiên giúp phát hiện sự xuất hiện của các nốt bất thường.

• Chụp cắt lớp vi tính (CT Scan) có tiêm thuốc cản quang: Đây là "tiêu chuẩn vàng" để chẩn đoán u gan. Thuốc cản quang giúp bác sĩ quan sát cách khối u ngấm thuốc, từ đó phân biệt u máu lành tính với ung thư gan.

• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Có độ nhạy cao hơn CT trong việc phát hiện các khối u có kích thước cực nhỏ (dưới 1cm) mà các phương pháp khác bỏ sót.

Xét nghiệm chỉ số sinh hóa

• Chỉ số AFP (Alpha-fetoprotein): Đây là dấu ấn ung thư gan phổ biến. Nếu AFP tăng cao đột biến kèm hình ảnh u đa ổ trên CT, khả năng cao là ung thư biểu mô tế bào gan.

• Xét nghiệm chức năng gan (Albumin, Bilirubin, ALT/AST): Giúp bác sĩ đánh giá xem phần gan lành còn lại có đủ sức để chịu đựng các phương pháp điều trị xâm lấn hay không.

Sinh thiết gan

Trong một số trường hợp hình ảnh không rõ ràng, bác sĩ sẽ dùng kim nhỏ chọc vào khối u dưới hướng dẫn của siêu âm để lấy mẫu mô. Tuy nhiên, với u đa ổ, phương pháp này đôi khi bị hạn chế vì khó có thể sinh thiết tất cả các ổ u.

Hướng điều trị u gan đa ổ

Điều trị u gan đa ổ không phải là tìm cách cắt bỏ hết các khối u, mà là sự phối hợp đa mô thức nhằm kiểm soát sự phát triển của u và kéo dài sự sống cho người bệnh.

Phương pháp nút mạch hóa chất (TACE)

Đây là phương pháp phổ biến nhất cho u gan đa ổ. Bác sĩ luồn một ống thông siêu nhỏ từ động mạch đùi lên đến động mạch nuôi khối u trong gan. Tại đây, hóa chất được bơm trực tiếp vào khối u, sau đó luồng máu nuôi u bị chặn lại.

Đốt sóng cao tần (RFA) hoặc đốt vi sóng (MWA)

Nếu các khối u đa ổ có số lượng ít (dưới 3 nốt) và kích thước nhỏ (dưới 3cm), bác sĩ có thể dùng nhiệt lượng từ sóng cao tần để tiêu diệt từng khối u. Phương pháp này bảo tồn tối đa nhu mô gan lành.

Liệu pháp nhắm trúng đích và Miễn dịch

Với sự phát triển của y học hiện đại, các loại thuốc uống (như Sorafenib, Lenvatinib) hoặc thuốc tiêm miễn dịch giúp ức chế sự tăng sinh mạch máu của khối u và kích thích hệ miễn dịch tiêu diệt tế bào ung thư. Phương pháp này đặc biệt hiệu quả cho u đa ổ đã xâm lấn mạch máu hoặc di căn.

Xạ trị trong chọn lọc (SIRT)

Bác sĩ đưa các hạt vi cầu phóng xạ trực tiếp vào động mạch gan. Các hạt này sẽ tập trung tại các khối u và phát ra tia xạ tiêu diệt chúng từ bên trong, hạn chế ảnh hưởng đến các cơ quan lân cận.

Ghép gan

Đây được xem là phương pháp điều trị triệt để nhất. Việc thay thế toàn bộ lá gan bệnh bằng gan khỏe mạnh giúp loại bỏ sạch các ổ u và cả nền gan xơ. Tuy nhiên, phương pháp này chỉ áp dụng cho bệnh nhân đáp ứng với nguồn tạng hiến phù hợp.

U gan đa ổ là một thách thức lớn đối với sức khỏe, nhưng với sự tiến bộ của y khoa hiện đại, người bệnh vẫn có nhiều cơ hội để kéo dài sự sống và cải thiện chất lượng sống. Chìa khóa quan trọng nhất chính là việc phát hiện sớm thông qua tầm soát định kỳ.

Xem thêm: hcc gan là gì, xơ gan là gì

Nếu bạn thuộc nhóm đối tượng nguy cơ cao, hãy thực hiện siêu âm và xét nghiệm máu ít nhất 6 tháng một lần. Đừng đợi đến khi đau đớn mới đi khám, vì lá gan vốn không có dây thần kinh cảm giác, khi nó "lên tiếng" thường là lúc bệnh đã ở giai đoạn muộn.