Viêm gan B cấp tính là gì? Triệu chứng, nguy cơ và cách điều trị

Viêm gan B thường diễn tiến âm thầm, đặc biệt ở giai đoạn đầu ít có triệu chứng rõ ràng, khiến việc phát hiện sớm gặp nhiều khó khăn và làm tăng nguy cơ biến chứng. Trong bài viết này, CPC1 Hà Nội sẽ giúp bạn nhận diện triệu chứng của viêm gan B cấp tính, đánh giá nguy cơ và gợi ý cách điều trị phù hợp.

Viêm gan B cấp tính là gì?

Viêm gan B cấp tính là tình trạng nhiễm virus viêm gan B (HBV) kéo dài dưới 6 tháng và được xem là giai đoạn khởi phát của bệnh. Ở người trưởng thành có hệ miễn dịch khỏe mạnh, phần lớn đều có khả năng tự đào thải virus và hồi phục hoàn toàn mà không để lại di chứng. 

Trong giai đoạn này, triệu chứng thường mơ hồ và dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý nhiễm trùng thông thường. Người bệnh có thể cảm thấy mệt mỏi kéo dài, chán ăn, buồn nôn, đau nhức cơ khớp, kèm theo vàng da, vàng mắt và nước tiểu sẫm màu. Một số trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ qua xét nghiệm chức năng gan hoặc sàng lọc viêm gan virus.

Dấu hiệu nhận biết bệnh viêm gan B cấp tính

Đa số trường hợp viêm gan B cấp tính không biểu hiện triệu chứng rõ rệt, đặc biệt ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, một số bệnh nhân có thể xuất hiện các dấu hiệu lâm sàng điển hình sau:

• Sốt nhẹ (thường xảy ra trước khi xuất hiện vàng da)

• Mệt mỏi, chán ăn

• Buồn nôn, nôn

• Đau nhức cơ khớp

• Vàng da, vàng mắt

• Nước tiểu sẫm màu

• Đau tức vùng gan (hạ sườn phải)

Bên cạnh các biểu hiện lâm sàng, xét nghiệm cận lâm sàng đóng vai trò quan trọng trong việc chẩn đoán chính xác tình trạng bệnh. Các đặc điểm sinh hóa và huyết thanh học thường gặp bao gồm:

• AST, ALT tăng cao, thường gấp 5 - 10 lần giới hạn trên của mức bình thường (Thông thường ULN bình thường là 35 U/L đối với nam, 25 U/L đối với nữ)

• Bilirubin máu tăng

• Anti-HBc IgM dương tính, HBsAg dương tính (hoặc có thể âm tính trong một số giai đoạn đặc biệt khi cơ thể chưa tạo đủ kháng thể để phát hiện bằng các xét nghiệm thông thường)

Nguyên nhân gây ra bệnh viêm gan B cấp tính

Viêm gan B cấp tính xảy ra khi virus viêm gan B (HBV) xâm nhập vào cơ thể qua nhiều con đường lây truyền khác nhau. Sau khi vào cơ thể, virus di chuyển đến gan, nhân lên trong tế bào gan và gây tổn thương chức năng gan. 

Về mặt bệnh sinh, viêm gan cấp tính có thể do nhiều nguyên nhân truyền nhiễm và không lây nhiễm. Trong đó, nhiễm virus viêm gan và độc tính trên gan do thuốc là những nguyên nhân thường gặp nhất.

Các đường lây truyền HBV thường gặp bao gồm:

• Tiếp xúc với máu hoặc dịch cơ thể nhiễm HBV (truyền máu không an toàn, dùng chung kim tiêm, dụng cụ y tế không vô khuẩn).

• Lây truyền từ mẹ sang con trong quá trình mang thai hoặc sinh nở.

• Quan hệ tình dục không an toàn với người nhiễm HBV.

• Dùng chung vật dụng cá nhân có nguy cơ dính máu như dao cạo, bàn chải đánh răng.

• Xăm hình, xỏ khuyên tại cơ sở không đảm bảo vô khuẩn.

• Ăn uống tại hàng quán kém vệ sinh, dùng chung dụng cụ ăn uống có thể làm tăng nguy cơ lây nhiễm nếu tiếp xúc gián tiếp với máu hoặc dịch tiết chứa virus HBV.

Bị viêm gan B cấp tính có nguy hiểm không?

Viêm gan B cấp tính không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng mức độ ảnh hưởng phụ thuộc lớn vào đối tượng mắc bệnh, đáp ứng miễn dịch và quá trình theo dõi - điều trị.

Ở người trưởng thành có hệ miễn dịch khỏe mạnh, viêm gan B cấp tính đa số diễn biến lành tính. Khoảng 90 - 95% trường hợp có khả năng tự đào thải virus HBV, hồi phục hoàn toàn trong vòng vài tuần đến vài tháng và không để lại tổn thương gan. 

Tuy nhiên, viêm gan B cấp tính vẫn tiềm ẩn nguy cơ trong một số trường hợp:

• 5 - 10% người lớn có thể tiến triển thành viêm gan B mạn tính, đặc biệt nếu hệ miễn dịch suy yếu hoặc không được theo dõi y tế đầy đủ.

• Một tỷ lệ rất nhỏ bệnh nhân có thể diễn biến nặng thành viêm gan tối cấp hoặc suy gan cấp, đây là tình trạng nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng và cần can thiệp y tế khẩn cấp.

• Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, nguy cơ chuyển sang mạn tính cao hơn rõ rệt do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện.

Đáng lưu ý, nhiều bệnh nhân không có biểu hiện triệu chứng lâm sàng rõ ràng, khiến bệnh tiến triển âm thầm và dễ bỏ lỡ “thời điểm vàng” trong điều trị. Hệ quả là gan dần suy giảm các chức năng thiết yếu như lọc máu, thải độc,... làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến những chức năng sống còn của cơ thể.

Viêm gan B cấp tính có tự khỏi không? Cách điều trị viêm gan B cấp tính

Viêm gan virus B cấp tính thường không có chỉ định điều trị thuốc kháng virus đặc hiệu do đa số trường hợp có khả năng tự hồi phục. Hướng điều trị chủ yếu là điều trị hỗ trợ và theo dõi, bao gồm:

• Nghỉ ngơi hợp lý, tránh lao động nặng hoặc gắng sức trong giai đoạn có triệu chứng.

• Tuyệt đối không sử dụng rượu bia; điều chỉnh chế độ ăn giảm chất béo, dễ tiêu.

• Hạn chế dùng các thuốc chuyển hóa qua gan để tránh làm tăng tổn thương gan.

• Trường hợp nôn nhiều hoặc không ăn uống được, có thể cần nuôi dưỡng qua đường tĩnh mạch theo chỉ định của bác sĩ.

Trong một số tình huống đặc biệt, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng virus như Entecavir hoặc Tenofovir (TDF, TAF) cho đến khi mất HBsAg.

Ngoài ra, người bệnh cần nhập viện theo dõi và điều trị kịp thời nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nặng như: mệt mỏi nghiêm trọng, không ăn uống được, nôn nhiều, xuất huyết, rối loạn tri giác, rối loạn hô hấp hoặc tụt huyết áp, nhằm phòng ngừa tiến triển sang viêm gan nặng hoặc suy gan cấp.

Xem thêm: viêm gan B mạn tính là gì

Phần lớn các trường hợp viêm gan B cấp tính có tiên lượng tốt khi được phát hiện sớm và theo dõi đúng cách. Tuy nhiên, bệnh vẫn có khả năng diễn tiến nặng hoặc chuyển sang viêm gan B mạn tính. Do đó, người bệnh cần chủ động thăm khám định kỳ, duy trì lối sống lành mạnh và tuân thủ đầy đủ chỉ định y tế nhằm hạn chế biến chứng và bảo vệ chức năng gan lâu dài.