Viêm gan cấp ở trẻ em là gì? Dấu hiệu cha mẹ cần biết

Viêm gan cấp ở trẻ em là tình trạng gan bị viêm trong thời gian ngắn do nhiều nguyên nhân như nhiễm virus, rối loạn miễn dịch, tác dụng phụ của thuốc hoặc tiếp xúc với các chất độc hại. Bệnh có thể gây ra các triệu chứng như mệt mỏi, chán ăn, sốt, đau bụng, vàng da hoặc nước tiểu sẫm màu. Tuy nhiên, ở nhiều trẻ nhỏ, dấu hiệu ban đầu có thể khá mờ nhạt nên dễ bị bỏ qua. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu viêm gan cấp giúp cha mẹ đưa trẻ đi khám kịp thời, từ đó giảm nguy cơ biến chứng và bảo vệ sức khỏe gan của trẻ. Hãy cùng Dược phẩm CPC1 Hà Nội tìm hiểu rõ qua bài viết dưới đây.

Viêm gan cấp ở trẻ em là gì?

Viêm gan cấp ở trẻ em là tình trạng gan bị viêm và tổn thương trong thời gian ngắn, thường kéo dài từ vài tuần đến vài tháng. Khi gan bị viêm, các tế bào gan có thể bị tổn thương, làm ảnh hưởng đến nhiều chức năng quan trọng của cơ thể như chuyển hóa chất dinh dưỡng, thải độc và sản xuất mật.

Năm 2022, vấn đề viêm gan cấp ở trẻ em từng thu hút sự quan tâm lớn của cộng đồng y tế toàn cầu. Cụ thể, vào ngày 15/04/2022, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã phát đi cảnh báo về một đợt bùng phát viêm gan cấp tính nặng chưa xác định nguyên nhân ở trẻ em tại Vương quốc Anh. Sau đó, chỉ trong một thời gian ngắn, nhiều quốc gia trên thế giới cũng ghi nhận các trường hợp tương tự ở trẻ từ khoảng 1 tháng tuổi đến 16 tuổi, trong khi nguyên nhân cụ thể vẫn chưa được xác định rõ ràng.

Trước tình hình đó, ngành y tế nhiều quốc gia đã tăng cường theo dõi và giám sát dịch tễ. Tại Việt Nam, mặc dù chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh trong cộng đồng, Bộ Y tế vẫn chủ động yêu cầu các cơ sở y tế nâng cao công tác giám sát, phát hiện sớm và thực hiện xét nghiệm khi cần thiết. Việc chủ động theo dõi này nhằm kịp thời triển khai các biện pháp phòng ngừa và hạn chế tối đa nguy cơ lây lan, góp phần bảo vệ sức khỏe trẻ em.

Trẻ em mắc viêm gan cấp do đâu? 

Có nhiều nguyên nhân khác nhau có thể dẫn đến viêm gan cấp ở trẻ em. Trong đó, phổ biến nhất là nhiễm virus, nhưng ngoài ra còn có các yếu tố liên quan đến thuốc, hệ miễn dịch hoặc môi trường sống.

Nhiễm virus viêm gan

Đây là nguyên nhân thường gặp nhất gây viêm gan cấp ở trẻ. Các virus như viêm gan A, B, C hoặc E có thể tấn công trực tiếp vào tế bào gan và gây phản ứng viêm. Trong đó, viêm gan A thường lây qua đường tiêu hóa do ăn uống không đảm bảo vệ sinh, còn viêm gan B và C có thể lây qua máu hoặc từ mẹ sang con.

Nhiễm virus hoặc vi khuẩn khác

Ngoài các virus viêm gan điển hình, một số loại virus khác cũng có thể gây tổn thương gan ở trẻ, chẳng hạn như virus cúm, virus Epstein-Barr hoặc một số tác nhân gây bệnh truyền nhiễm khác. Khi cơ thể phản ứng với các tác nhân này, gan có thể bị ảnh hưởng và dẫn đến viêm cấp.

Tác dụng phụ của thuốc

Một số loại thuốc nếu sử dụng không đúng liều hoặc kéo dài có thể gây tổn thương gan. Gan là cơ quan chịu trách nhiệm chuyển hóa nhiều loại thuốc, vì vậy khi phải xử lý quá nhiều hoạt chất, các tế bào gan có thể bị quá tải và dẫn đến viêm gan cấp.

Rối loạn miễn dịch

Trong một số trường hợp hiếm gặp, hệ miễn dịch của cơ thể có thể tấn công nhầm vào các tế bào gan và gây ra viêm gan. Tình trạng này được gọi là viêm gan tự miễn và cũng có thể xuất hiện ở trẻ em.

Tiếp xúc với hóa chất hoặc độc tố

Trẻ em tiếp xúc với một số hóa chất độc hại, thực phẩm nhiễm độc hoặc các chất gây hại trong môi trường cũng có thể bị tổn thương gan. Khi gan phải xử lý các chất độc này, phản ứng viêm có thể xảy ra và dẫn đến viêm gan cấp.

Dấu hiệu viêm gan cấp ở trẻ em

Triệu chứng viêm gan cấp ở trẻ em có thể xuất hiện đột ngột hoặc tiến triển dần trong vài ngày. Ở nhiều trường hợp, dấu hiệu ban đầu khá giống với các bệnh nhiễm trùng thông thường nên cha mẹ dễ bỏ qua. Một số biểu hiện thường gặp gồm:

• Mệt mỏi, uể oải: Trẻ ít vận động, dễ mệt và không còn năng động như bình thường.

• Chán ăn hoặc ăn kém: Trẻ ăn ít hơn, nhanh no hoặc từ chối thức ăn.

• Buồn nôn hoặc nôn: Xuất hiện nhiều sau khi ăn.

• Sốt nhẹ: Một số trẻ có thể bị sốt nhẹ trong giai đoạn đầu của bệnh.

• Đau bụng, đặc biệt vùng hạ sườn phải: Trẻ có thể than đau hoặc khó chịu ở vùng bụng trên, nơi gan nằm.

• Vàng da, vàng mắt: Da và lòng trắng mắt chuyển sang màu vàng do sự tích tụ bilirubin trong máu.

• Nước tiểu sẫm màu: Nước tiểu có màu vàng đậm hoặc màu trà.

• Phân nhạt màu: Phân có thể nhạt hơn bình thường do rối loạn bài tiết mật.

• Ngứa da: Một số trẻ có thể bị ngứa do sự tích tụ muối mật trong cơ thể.

Nếu trẻ xuất hiện các dấu hiệu như vàng da rõ rệt, nôn nhiều, lừ đừ hoặc đau bụng kéo dài, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám sớm.

Phương pháp chẩn đoán viêm gan cấp ở trẻ

Để xác định trẻ có mắc viêm gan cấp hay không, bác sĩ thường kết hợp khám lâm sàng, khai thác triệu chứng và thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng. Những phương pháp này giúp xác định nguyên nhân gây bệnh cũng như đánh giá mức độ tổn thương gan.

Khám lâm sàng

Bác sĩ sẽ kiểm tra các dấu hiệu bên ngoài như vàng da, vàng mắt, tình trạng mệt mỏi hoặc đau vùng gan. Ngoài ra, bác sĩ cũng có thể sờ vùng bụng để kiểm tra xem gan có bị to hoặc đau khi ấn vào hay không.

Xét nghiệm máu

Xét nghiệm máu là bước quan trọng để đánh giá chức năng gan. Các chỉ số thường được kiểm tra gồm:

• Men gan (ALT, AST) để phát hiện tình trạng tổn thương tế bào gan

• Bilirubin để đánh giá nguyên nhân gây vàng da

• Các chỉ số đông máu và albumin nhằm đánh giá mức độ ảnh hưởng đến chức năng gan

Ngoài ra, xét nghiệm máu cũng giúp phát hiện các virus viêm gan hoặc các tác nhân gây nhiễm trùng khác.

Siêu âm gan

Siêu âm là phương pháp chẩn đoán hình ảnh giúp bác sĩ quan sát cấu trúc gan. Thông qua siêu âm, có thể phát hiện các dấu hiệu bất thường như gan to, viêm gan hoặc các tổn thương khác trong gan.

Việc chẩn đoán chính xác viêm gan cấp ở trẻ giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và theo dõi tình trạng bệnh hiệu quả hơn. Phát hiện sớm cũng giúp giảm nguy cơ biến chứng và hỗ trợ quá trình phục hồi của gan.

Biện pháp điều trị viêm gan cấp trẻ em

Việc xử trí viêm gan cấp ở trẻ em thường tập trung vào theo dõi sát tình trạng gan và hỗ trợ cơ thể phục hồi, đồng thời xử lý nguyên nhân gây bệnh nếu xác định được. Phần lớn trẻ mắc viêm gan cấp có thể hồi phục tốt nếu được chăm sóc đúng cách và theo dõi y tế kịp thời.

Theo dõi và chăm sóc y tế

Trẻ mắc viêm gan cấp cần được theo dõi tại cơ sở y tế hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ để kiểm soát diễn tiến của bệnh. Bác sĩ sẽ đánh giá các triệu chứng lâm sàng, theo dõi tình trạng vàng da, đau bụng, mệt mỏi cũng như kiểm tra các chỉ số xét nghiệm để xác định mức độ tổn thương gan.

Điều trị nguyên nhân gây bệnh

Khi xác định được nguyên nhân cụ thể, bác sĩ sẽ có hướng xử trí phù hợp. Ví dụ, nếu viêm gan liên quan đến thuốc hoặc hóa chất, trẻ cần ngừng tiếp xúc với các tác nhân này. Trong trường hợp viêm gan do virus, việc điều trị chủ yếu là hỗ trợ cơ thể và theo dõi để ngăn ngừa biến chứng.

Chế độ nghỉ ngơi hợp lý

Trong giai đoạn gan đang bị viêm, trẻ cần được nghỉ ngơi nhiều hơn bình thường. Việc hạn chế hoạt động thể lực quá mức giúp cơ thể tập trung năng lượng cho quá trình hồi phục và tái tạo tế bào gan.

Đảm bảo dinh dưỡng cân đối

Một chế độ ăn phù hợp có thể hỗ trợ gan phục hồi tốt hơn. Trẻ nên được bổ sung các thực phẩm giàu vitamin, khoáng chất và dễ tiêu hóa như rau xanh, trái cây, cháo, súp hoặc các món ăn mềm. Đồng thời, nên hạn chế các thực phẩm nhiều dầu mỡ hoặc khó tiêu để giảm áp lực cho gan.

Theo dõi chức năng gan định kỳ

Trong suốt quá trình điều trị, bác sĩ thường chỉ định kiểm tra men gan và các chỉ số liên quan đến chức năng gan. Việc theo dõi định kỳ giúp đánh giá quá trình hồi phục và phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường nếu bệnh tiến triển nặng hơn.

Những biện pháp phòng viêm gan cấp ở trẻ

Mặc dù không phải tất cả các trường hợp viêm gan cấp đều có thể phòng tránh hoàn toàn, nhưng cha mẹ có thể giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh cho trẻ thông qua những biện pháp bảo vệ sức khỏe hằng ngày.

• Tiêm phòng đầy đủ theo khuyến cáo: Vaccine viêm gan A và viêm gan B giúp giảm nguy cơ nhiễm các virus gây viêm gan phổ biến ở trẻ em.

• Đảm bảo an toàn thực phẩm: Cho trẻ sử dụng thực phẩm sạch, ăn chín uống sôi và tránh các nguồn nước hoặc thức ăn không đảm bảo vệ sinh.

• Tập cho trẻ thói quen vệ sinh cá nhân: Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh giúp hạn chế nguy cơ nhiễm virus.

• Không dùng chung đồ cá nhân: Tránh dùng chung bàn chải đánh răng, khăn mặt hoặc các vật dụng có thể dính máu.

• Thận trọng khi dùng thuốc cho trẻ: Chỉ sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, không tự ý dùng thuốc hoặc tăng liều cho trẻ.

• Tăng cường sức đề kháng: Cho trẻ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, ngủ đủ giấc và vận động phù hợp để duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh.

Xem thêm: viêm gan cấp; viêm gan siêu vi

Viêm gan cấp ở trẻ em là tình trạng gan bị viêm trong thời gian ngắn và có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau như virus, thuốc hoặc rối loạn miễn dịch. Các dấu hiệu của bệnh đôi khi khá mờ nhạt, vì vậy cha mẹ cần chú ý đến những biểu hiện bất thường như mệt mỏi, chán ăn, đau bụng hoặc vàng da ở trẻ. Phát hiện sớm và điều trị đúng cách sẽ giúp hạn chế nguy cơ biến chứng và hỗ trợ gan phục hồi tốt. Đồng thời, duy trì lối sống lành mạnh, đảm bảo vệ sinh và tiêm phòng đầy đủ là những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe gan cho trẻ.