Viêm gan chủng mới nguy hiểm ra sao? Cách phòng ngừa

Viêm gan chủng mới là tình trạng viêm gan chưa xác định rõ nguyên nhân, từng được ghi nhận ở nhiều quốc gia và gây lo ngại về mức độ nguy hiểm, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Bệnh có thể tiến triển nhanh, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng gan nếu không được phát hiện sớm. Bài viết này CPC1 Hà Nội sẽ cung cấp thông tin tổng quan về dấu hiệu nhận biết, giả thuyết nguyên nhân, hướng điều trị và giải đáp thắc mắc viêm gan chủng mới nguy hiểm ra sao, đồng thời hướng dẫn cách phòng ngừa hiệu quả.

Viêm gan chủng mới là gì?

Viêm gan chủng mới là thuật ngữ dùng để chỉ các trường hợp viêm gan cấp tính chưa xác định được nguyên nhân rõ ràng, không thuộc các virus viêm gan phổ biến như A, B, C, D hay E. Tình trạng này từng được ghi nhận ở nhiều quốc gia, đặc biệt ở trẻ em, với đặc điểm là tổn thương gan xuất hiện đột ngột và tiến triển nhanh.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, đến đầu tháng 5/2022 đã ghi nhận khoảng 230 ca viêm gan cấp tính không rõ nguyên nhân ở trẻ tại hơn 20 quốc gia. Trong đó, có một số trường hợp tử vong và phải ghép gan. 

Các ca bệnh lần đầu được Cơ quan An ninh Y tế Anh cảnh báo vào tháng 3/2022, nhưng thực tế đã xuất hiện từ trước đó tại Mỹ. Sau đó, bệnh lan rộng sang nhiều nước châu Âu và cả Đông Nam Á như Indonesia, Singapore, cho thấy nguy cơ lan rộng và cần được theo dõi chặt chẽ.

Điểm đáng chú ý là các ca bệnh viêm gan chủng mới thường không liên quan đến các nguyên nhân quen thuộc như rượu bia, thuốc hay bệnh lý gan mạn tính. Do đó, việc chẩn đoán chủ yếu dựa trên loại trừ các nguyên nhân khác kết hợp với biểu hiện lâm sàng và xét nghiệm.

Viêm gan chủng mới nguy hiểm ra sao?

Viêm gan chủng mới được đánh giá là tiềm ẩn nhiều nguy cơ do khó xác định nguyên nhân chính xác và chưa có phác đồ điều trị đặc hiệu. Ở một số trường hợp, bệnh có thể diễn tiến nhanh, gây tổn thương gan nghiêm trọng chỉ trong thời gian ngắn.

Bà Maria Buti - Chủ tịch Hiệp hội Nghiên cứu về gan châu Âu (EASL) cho biết, mối lo ngại lớn nhất của viêm gan chủng mới chính là mức độ nghiêm trọng ở một số trường hợp. Phần lớn trẻ mắc bệnh có thể hồi phục hoàn toàn và hiếm khi để lại di chứng lâu dài. Tuy nhiên, vẫn có những ca diễn tiến nặng, trong đó khoảng 10% bệnh nhi cần ghép gan và đã ghi nhận 4 trường hợp tử vong theo thống kê của WHO.

Điều đáng chú ý là các triệu chứng ban đầu của bệnh khá mơ hồ, dễ nhầm lẫn với các bệnh lý thường gặp như cúm, viêm đường hô hấp, rối loạn tiêu hóa hoặc thậm chí COVID-19. Chính vì vậy, nhiều phụ huynh có thể chủ quan, không đưa trẻ đi thăm khám sớm, dẫn đến việc phát hiện muộn và tăng nguy cơ biến chứng nghiêm trọng.

Các chuyên gia cũng cảnh báo rằng, dù hiện chưa ghi nhận rộng rãi tại Việt Nam, viêm gan chủng mới đã xuất hiện ở nhiều quốc gia và tiềm ẩn nguy cơ lan rộng. Việc nâng cao cảnh giác, theo dõi triệu chứng và chủ động phòng ngừa là rất cần thiết để hạn chế những hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra.

Nguyên nhân và giả thuyết về viêm gan chủng mới

Hiện nay, nguyên nhân chính xác của viêm gan chủng mới vẫn chưa được xác định rõ. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng adenovirus là giả thuyết hàng đầu liên quan đến các ca bệnh này. Đây là một loại virus khá phổ biến, thường gây các bệnh lý nhẹ như cảm lạnh, triệu chứng giống cúm hoặc viêm đường tiêu hóa. Đáng chú ý, nhiều trường hợp viêm gan chủng mới được ghi nhận có kết quả dương tính với loại virus này.

Dù vậy, adenovirus không phải là lời giải thích duy nhất. Thực tế cho thấy không phải tất cả bệnh nhân đều nhiễm virus này. Trước đây, adenovirus cũng từng được ghi nhận có thể gây viêm gan, nhưng chủ yếu ở những người có hệ miễn dịch suy yếu. Điểm khác biệt hiện nay là bệnh lại xuất hiện cả ở những người khỏe mạnh, khiến các chuyên gia đặt ra nghi vấn về sự thay đổi trong cơ chế gây bệnh.

Một giả thuyết khác được đưa ra là khả năng adenovirus đã biến đổi hoặc kết hợp với các yếu tố nguy cơ khác. Ví dụ, người bệnh có thể bị đồng nhiễm thêm virus khác hoặc chịu tác động từ môi trường, dẫn đến phản ứng viêm gan nghiêm trọng hơn bình thường. Chính sự tương tác giữa nhiều yếu tố này có thể là nguyên nhân khiến bệnh diễn tiến phức tạp và khó xác định rõ ràng.

Tóm lại, viêm gan chủng mới nhiều khả năng không xuất phát từ một nguyên nhân đơn lẻ mà là kết quả của sự kết hợp giữa virus và các yếu tố nguy cơ khác. Điều này cũng lý giải vì sao việc xác định nguyên nhân và xây dựng hướng điều trị đặc hiệu vẫn còn là thách thức hiện nay.

Dấu hiệu và triệu chứng của viêm gan chủng mới

Dưới đây là các triệu chứng cảnh báo viêm gan chủng mới ở trẻ mà phụ huynh cần theo dõi:

• Buồn nôn, nôn mửa kéo dài

• Tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa

• Đau bụng, đặc biệt vùng gan

• Sốt nhẹ hoặc sốt vừa

• Nước tiểu sẫm màu bất thường

• Phân nhạt màu (màu xám hoặc trắng)

• Vàng da, vàng mắt (dấu hiệu điển hình và cần đặc biệt lưu ý)

• Mệt mỏi, uể oải

• Xét nghiệm cho thấy men gan tăng cao bất thường

Theo các chuyên gia, nguy cơ trẻ mắc viêm gan chủng mới hiện vẫn ở mức thấp, tuy nhiên phụ huynh không nên chủ quan. Nếu phát hiện dấu hiệu như vàng mắt, vàng da hoặc các biểu hiện bất thường kéo dài, cần đưa trẻ đi khám sớm để được đánh giá và xử trí kịp thời.

Hướng điều trị viêm gan chủng mới hiện nay

Hiện nay, do chưa xác định được nguyên nhân chính xác, viêm gan chủng mới chưa có phác đồ điều trị đặc hiệu. Việc điều trị chủ yếu tập trung vào chăm sóc hỗ trợ và theo dõi sát diễn tiến bệnh nhằm hạn chế biến chứng. 

Chuyên gia Fischer từ tổ chức Children’s Mercy cho biết, trong phần lớn trường hợp, trẻ mắc viêm gan chủng mới có thể tự hồi phục theo thời gian nếu được chăm sóc đúng cách. Việc đảm bảo các nhu cầu cơ bản như bù dịch khi mất nước và theo dõi sát tình trạng sức khỏe sẽ hỗ trợ quá trình hồi phục. Đặc biệt, gan là cơ quan có khả năng tự tái tạo tốt, nên sau khi khỏi bệnh, trẻ thường không phải đối mặt với di chứng lâu dài.

Người bệnh, đặc biệt là trẻ em, thường được:

• Theo dõi chức năng gan thông qua xét nghiệm men gan, bilirubin

• Bù nước, điện giải và đảm bảo dinh dưỡng đầy đủ

• Nghỉ ngơi, hạn chế vận động khi gan đang tổn thương

• Sử dụng thuốc hỗ trợ theo chỉ định để giảm triệu chứng

Trong các trường hợp bệnh diễn tiến nặng, có dấu hiệu suy gan cấp như rối loạn đông máu, rối loạn ý thức hoặc vàng da tăng nhanh, người bệnh cần được nhập viện để điều trị chuyên sâu. Khi gan không còn khả năng hồi phục, ghép gan có thể là phương án cuối cùng giúp cứu sống người bệnh.

Biện pháp phòng ngừa viêm gan chủng mới

Do nguyên nhân gây bệnh chưa rõ ràng, việc phòng ngừa hiện nay chủ yếu dựa vào các biện pháp bảo vệ sức khỏe tổng thể và hạn chế nguy cơ lây nhiễm virus:

• Giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng

• Ăn chín, uống sôi, đảm bảo an toàn thực phẩm

• Hạn chế tiếp xúc với người có dấu hiệu nhiễm bệnh đường hô hấp hoặc tiêu hóa

• Đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc khi cần thiết

• Vệ sinh môi trường sống, đồ chơi, vật dụng của trẻ

• Theo dõi sức khỏe trẻ thường xuyên, đặc biệt khi có dấu hiệu bất thường

Ngoài ra, phụ huynh cần đưa trẻ đi khám sớm khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ như vàng da, vàng mắt, nôn ói kéo dài hoặc mệt mỏi không rõ nguyên nhân.

Viêm gan chủng mới là tình trạng bệnh lý còn nhiều ẩn số, tiềm ẩn nguy cơ tiến triển nặng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. Dù đa số trường hợp có thể hồi phục, nhưng vẫn có những ca diễn biến nghiêm trọng, thậm chí cần ghép gan.

Xem thêm: viêm gan tối cấp, viêm gan tự miễn

Chủ động nhận biết sớm triệu chứng, theo dõi sức khỏe sát sao và áp dụng các biện pháp phòng ngừa là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân và gia đình. Trong bối cảnh bệnh có thể xuất hiện và lan rộng, nâng cao cảnh giác và tiếp cận thông tin y khoa chính xác sẽ giúp giảm thiểu tối đa những rủi ro không mong muốn.