Hậu cúm a có nguy hiểm không? Cảnh báo 5 biến chứng

Nhiều người bệnh và các bậc phụ huynh thường thở phào nhẹ nhõm ngay khi cơn sốt cao của đợt Cúm A vừa dứt. Tuy nhiên, theo các bác sĩ truyền nhiễm, việc hết sốt chưa đồng nghĩa với việc cơ thể đã "sạch bóng" virus hay đã phục hồi hoàn toàn. Thực tế, giai đoạn hậu Cúm A mới là thời điểm "vàng" nhưng cũng đầy rủi ro, nơi các tổn thương âm thầm bắt đầu lộ diện. Tình trạng mệt mỏi kéo dài, những cơn ho không dứt hay sự suy giảm sức đề kháng nghiêm trọng có thể là "mồi lửa" cho những biến chứng nguy hiểm nếu không được chăm sóc đúng cách. Vậy hậu Cúm A có nguy hiểm không? Tại sao có những người phục hồi rất nhanh nhưng có người lại gặp phải những hệ lụy sức khỏe kéo dài hàng tháng trời? Cùng CPC1 Hà Nội tìm hiểu chi tiết nhé!

Hậu cúm A là gì? Vì sao đã hết sốt vẫn chưa khỏi hẳn?

Hậu Cúm A là thuật ngữ dùng để chỉ các triệu chứng lâm sàng và tổn thương thực thể tồn tại dai dẳng hoặc xuất hiện mới sau khi giai đoạn cấp tính của bệnh (thường là 7 ngày đầu) đã kết thúc.

Lý giải về việc "đã hết sốt nhưng chưa khỏi hẳn", các chuyên gia y tế đưa ra 2 nguyên nhân cốt lõi:

• Sự "tàn phá" của virus tại niêm mạc: Virus Cúm A tấn công bằng cách phá hủy các tế bào biểu mô có lông chuyển ở đường hô hấp. Ngay cả khi virus đã bị tiêu diệt, lớp "thảm lông" này cần thời gian từ 2 đến 4 tuần để mọc lại hoàn toàn. Trong thời gian đó, đường thở của bạn hoàn toàn "trần trụi" và cực kỳ nhạy cảm với mọi tác động từ môi trường.

• Hệ quả của phản ứng viêm hệ thống: Khi nhiễm virus, cơ thể giải phóng một lượng lớn các chất gây viêm (Cytokine) để tiêu diệt tác nhân gây bệnh. Sau khi virus biến mất, nồng độ các chất này vẫn có thể tồn tại ở mức độ thấp trong máu, gây ra hội chứng mệt mỏi hậu virus, đau mỏi cơ bắp và tình trạng "sương mù não" (kém tập trung).

Do đó, giai đoạn sau cúm không chỉ là thời gian nghỉ ngơi mà còn là quá trình tái thiết lại toàn bộ hệ thống phòng thủ của cơ thể.

Cảnh báo: 5 biến chứng Cúm A nguy hiểm cần nhập viện ngay

Tình trạng hậu Cúm A trở nên nguy hiểm khi nó chuyển hướng từ "hồi phục chậm" sang "biến chứng bệnh lý". Dưới đây là 5 biến chứng nghiêm trọng nhất mà người bệnh cần đặc biệt cảnh giác:

Viêm phổi cấp tính và bội nhiễm vi khuẩn

Đây là biến chứng phổ biến và nguy hiểm nhất. Virus cúm có thể gây viêm phổi trực tiếp (viêm phổi do virus) hoặc gián tiếp tạo điều kiện cho vi khuẩn (như phế cầu, tụ cầu) tấn công vào nhu mô phổi vốn đã bị tổn thương.

Dấu hiệu: Ho tăng nặng, đờm chuyển màu xanh/vàng đặc, đau tức ngực khi hít thở sâu, sốt cao trở lại sau khi đã hết sốt vài ngày.

Viêm cơ tim và biến chứng tim mạch

Dù hiếm gặp hơn nhưng viêm cơ tim do cúm A cực kỳ nguy hiểm vì diễn biến rất nhanh. Virus hoặc các chất gây viêm có thể tấn công vào tế bào cơ tim, gây rối loạn nhịp tim hoặc suy tim cấp.

Dấu hiệu: Cảm giác hồi hộp, đánh trống ngực, khó thở khi nằm phẳng, đau thắt ngực hoặc ngất xỉu.

Biến chứng thần kinh (Viêm não, hội chứng Reye)

Virus cúm A có thể gây viêm màng não hoặc viêm não cấp tính, đặc biệt là ở trẻ em. Ngoài ra, hội chứng Reye (liên quan đến việc dùng Aspirin khi bị cúm) có thể gây tổn thương não và gan cấp tính.

Dấu hiệu: Co giật, lơ mơ, thay đổi tính cách, nôn mửa liên tục hoặc đau đầu dữ dội không đáp ứng thuốc giảm đau.

Suy hô hấp cấp (ARDS)

Trong một số trường hợp viêm phổi nặng, phổi bị tổn thương diện rộng khiến oxy không thể đi vào máu. Đây là tình trạng cấp cứu tối khẩn cấp.

Dấu hiệu: Thở nhanh, thở co kéo cơ liên sườn, tím tái môi và đầu ngón tay, nồng độ oxy trong máu (SpO2) sụt giảm xuống dưới 94%.

Nhiễm trùng huyết và đa cơ quan

Khi virus hoặc vi khuẩn từ đường hô hấp xâm nhập vào máu, nó sẽ gây ra tình trạng nhiễm trùng toàn thân, dẫn đến suy gan, suy thận.

Dấu hiệu: Hạ huyết áp, tiểu ít, lạnh tay chân, tinh thần hoảng loạn hoặc li bì.

Đối tượng nào dễ gặp biến chứng hậu Cúm A ở người lớn và trẻ em?

Không phải ai cũng gặp biến chứng, nhưng một số nhóm đối tượng được xếp vào hàng "nguy cơ cao" cần được theo dõi sát sao trong ít nhất 2 tuần sau khi mắc cúm:

• Trẻ em dưới 5 tuổi (Đặc biệt là dưới 2 tuổi): Do đường thở ngắn, hẹp và hệ miễn dịch chưa có "bộ nhớ" về virus, trẻ dễ bị viêm tiểu phế quản và viêm phổi hậu cúm.

• Người già trên 65 tuổi: Các cơ quan đã có sự lão hóa, đặc biệt là chức năng phổi và tim mạch, khiến việc phục hồi diễn ra chậm chạp và dễ bị bội nhiễm vi khuẩn.

• Phụ nữ đang mang thai: Sự thay đổi về nội tiết và hệ miễn dịch trong thai kỳ khiến cơ thể mẹ bầu phản ứng yếu ớt trước sự tấn công của virus, dễ dẫn đến các biến chứng hô hấp nặng.

• Người có bệnh lý mạn tính: Những người bị hen suyễn, COPD (viêm phế quản mạn tính), tiểu đường hoặc tim mạch thường có niêm mạc hô hấp vốn đã suy yếu. Cúm A giống như một "cú hích" làm bùng phát các đợt cấp tính của bệnh nền.

Phác đồ chăm sóc và phục hồi sau Cúm A chuẩn y khoa

Để rút ngắn thời gian hậu Cúm A và ngăn chặn các biến chứng nêu trên, việc lập một kế hoạch chăm sóc bài bản là điều bắt buộc.

Vệ sinh "sạch sâu" đường hô hấp 

Virus cúm A để lại một "bãi chiến trường" tại niêm mạc mũi họng với đầy rẫy dịch nhầy đọng lại. Nếu không được làm sạch, đây chính là môi trường lý tưởng để vi khuẩn xâm nhập và gây biến chứng viêm phổi, viêm xoang.

Việc vệ sinh mũi họng lúc này không còn là bước phụ, mà là một phần của phác đồ điều trị phục hồi:

• Sử dụng nước muối biển ưu trương: Các dòng sản phẩm như Nebusal hoặc Baci Nebusal được các chuyên gia khuyên dùng nhờ cơ chế tác động thông minh.

• Công nghệ xịt BOV (Bag-on-Valve): Tạo ra các hạt sương siêu mịn có khả năng len lỏi sâu vào các ngách mũi, giúp làm loãng dịch đờm đặc và "rửa trôi" các mảnh vụn tế bào bị tổn thương cùng virus còn sót lại.

• Giảm phù nề tự nhiên: Với nồng độ ưu trương (như Nebusal 1.9% hoặc 2.3%), sản phẩm giúp rút bớt dịch từ niêm mạc đang sưng tấy, làm thông thoáng đường thở mà không cần dùng đến thuốc co mạch hóa học. Khi mũi thông thoáng, tình trạng chảy dịch xuống họng sẽ giảm, từ đó giúp cải thiện cơn ho dai dẳng hậu cúm một cách bền vững.

Chế độ dinh dưỡng và vận động

Hệ miễn dịch sau cúm đang ở trạng thái "kiệt quệ", cần được tiếp nạp nguyên liệu để tái tạo.

• Dinh dưỡng đa dạng: Ưu tiên thực phẩm giàu Kẽm, Vitamin A, C, E (như rau xanh đậm, các loại hạt, trái cây có múi) và Protein chất lượng cao từ thịt, cá, trứng.

• Bù nước và lợi khuẩn: Tiếp tục uống nhiều nước ấm. Ngoài ra, bổ sung thêm lợi khuẩn (Probiotics) giúp cân bằng lại hệ vi sinh đường ruột (nơi chứa 70% tế bào miễn dịch), đặc biệt quan trọng nếu người bệnh đã phải dùng kháng sinh trong đợt cúm.

• Vận động nhẹ nhàng: Đừng nằm một chỗ quá lâu. Hãy bắt đầu bằng các bài tập thở (hít sâu - thở chậm) và đi bộ nhẹ nhàng trong nhà. Việc vận động giúp tăng cường lưu thông máu và cải thiện chức năng thông khí của phổi, giúp đẩy nhanh quá trình thải loại độc tố.

Khi nào cần đưa người bệnh đi khám lại ngay?

Hãy ghi nhớ nguyên tắc: Thà đi khám thừa còn hơn bỏ sót. Bạn cần đưa người bệnh (đặc biệt là trẻ em và người già) đến bệnh viện ngay nếu có bất kỳ dấu hiệu "quay đầu" nào của bệnh:

• Sốt trở lại: Sau khi đã hết sốt 2-3 ngày bỗng nhiên sốt cao trở lại.

• Thay đổi màu sắc đờm: Đờm từ trong chuyển sang màu rỉ sắt, màu xanh đặc hoặc có lẫn máu.

• Khó thở âm thầm: Người bệnh không kêu khó thở nhưng nhịp thở nhanh, cánh mũi phập phồng hoặc có dấu hiệu rút lõm lồng ngực.

• Mệt mỏi cực độ: Người bệnh li bì, khó đánh thức, không thể sinh hoạt bình thường dù đã hết các triệu chứng cấp tính.

• Đau nhức vùng mặt/tai: Dấu hiệu của biến chứng viêm tai giữa hoặc viêm xoang cấp mủ hậu cúm.

Xem thêm: cúm A phải cách ly bao lâu, cúm A bao lâu thì khỏi

Hậu Cúm A thực sự tiềm ẩn nhiều nguy hiểm nếu chúng ta chủ quan. Việc chăm sóc phục hồi đòi hỏi sự kiên trì, từ chế độ dinh dưỡng đến việc vệ sinh đường hô hấp chuyên sâu bằng nước muối biển sâu Nebusal. Hãy bảo vệ lá phổi của bạn và người thân bằng cách không để virus cúm để lại bất kỳ di chứng nào.