Viêm gan B có phải bệnh truyền nhiễm không? Các con đường lây nhiễm của viêm gan B

Viêm gan B thường được xem là "sát thủ thầm lặng", để lại hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng. Vậy Viêm gan B có phải bệnh truyền nhiễm không? Các con đường lây nhiễm của viêm gan B là gì ? Cùng Dược phẩm CPC1 Hà Nội tìm hiểu chi tiết trong bài viết này nhé!

Viêm gan B có phải bệnh truyền nhiễm không?

Viêm gan B là bệnh truyền nhiễm do virus HBV gây ra và có thể gặp ở mọi lứa tuổi, mọi đối tượng. Đây là một trong những bệnh lý gan nguy hiểm vì khả năng lây lan từ người sang người rất cao, với tốc độ truyền nhiễm cao hơn virus HIV khoảng 50 - 100 lần. 

Bệnh có thể lây qua đường máu, quan hệ tình dục, từ mẹ sang con và qua tiếp xúc với dịch cơ thể, tuy nhiên không phải là bệnh di truyền.

Đáng chú ý, virus HBV có thể tồn tại ngoài môi trường tối thiểu 7 ngày và vẫn có thể gây lây nhiễm. Đối với những người chưa tiêm vắc-xin phòng viêm gan B, thời gian ủ bệnh thường kéo dài từ 30 - 180 ngày. Trong khoảng 30 - 60 ngày đầu sau nhiễm, bệnh có thể được chẩn đoán qua các xét nghiệm huyết thanh học như HBsAG.

Các con đường lây nhiễm viêm gan B

Virus HBV có thể lây lan qua nhiều con đường khác nhau, với mức độ nguy cơ, tốc độ lây nhiễm và thời gian phơi nhiễm khác nhau. Dưới đây là một số con đường lây nhiễm viêm gan B mà bạn cần lưu ý:

Lây viêm gan B từ mẹ sang con

Đây là con đường lây truyền có nguy cơ cao nhất, đặc biệt tại các quốc gia có tỷ lệ nhiễm viêm gan B cao như Việt Nam. Khi người mẹ mang virus HBV hoặc dương tính với HBeAg, nguy cơ lây sang con rất lớn nếu không có biện pháp phòng ngừa kịp thời.

Virus HBV có thể lây truyền từ mẹ sang con trong ba giai đoạn:

• Trong thai kỳ: Tỷ lệ lây thấp (khoảng 1 - 2%) nhờ hàng rào nhau thai bảo vệ thai nhi trong suốt quá trình mang thai. Tuy nhiên, nguy cơ này có thể tăng lên nếu người mẹ có tải lượng virus cao hoặc mắc các biến chứng trong thai kỳ.

• Khi chuyển dạ và sinh nở: Đây là giai đoạn có nguy cơ cao nhất với tỷ lệ lây  lên tới 90% nếu trẻ không được tiêm vắc-xin và huyết thanh kháng viêm gan B (HBIG) ngay sau sinh.

• Khi cho con bú: Nguy cơ lây thấp, đặc biệt khi trẻ đã được tiêm phòng đầy đủ và đúng lịch. Tuy nhiên, trong một số trường hợp hiếm, nếu trẻ bú mẹ gây tổn thương đầu ti hoặc làm mẹ chảy máu, nguy cơ lây nhiễm vẫn có thể xảy ra.

Quan hệ tình dục không an toàn

Virus HBV có thể tồn tại trong tinh dịch, dịch âm đạo và các dịch tiết sinh dục khác, vì vậy có thể lây truyền khi quan hệ tình dục không an toàn với người mang virus. Nguy cơ lây nhiễm có thể tăng cao ở những người không sử dụng bao cao su, có nhiều bạn tình hoặc quan hệ với người đã được xác định nhiễm HBV.

Đặc biệt, virus HBV có khả năng xâm nhập vào cơ thể qua những tổn thương rất nhỏ ở niêm mạc sinh dục. Các tổn thương này thường không gây đau, không chảy máu rõ rệt nên rất khó để nhận biết. Vì vậy, người mang virus có thể vô tình lây nhiễm viêm gan B cho bạn tình mà không hay biết.

Lây viêm gan B qua đường máu

HBV có thể xâm nhập vào cơ thể khi tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc các sản phẩm từ máu nhiễm virus. Đây là con đường lây truyền rất hiệu quả vì nồng độ virus trong máu thường cao, chỉ cần một lượng rất nhỏ cũng có thể gây nhiễm.

Một số tình huống có nguy cơ cao lây nhiễm viêm gan B có thể kể đến như: 

• Truyền máu, phẫu thuật, thủ thuật y khoa hoặc nha khoa không đảm bảo vô trùng, đặc biệt tại các cơ sở y tế kém an toàn.

• Dùng chung kim tiêm, bơm tiêm, thường gặp ở người tiêm chích ma túy hoặc khi tái sử dụng dụng cụ y tế không được tiệt trùng đúng quy định.

• Xăm hình, xỏ khuyên, châm cứu, làm đẹp tại các cơ sở không đảm bảo vệ sinh, sử dụng dụng cụ chưa được khử khuẩn hoặc dùng chung cho nhiều người.

Dùng chung đồ dùng cá nhân

Virus HBV có thể tồn tại trên bề mặt đồ vật ít nhất 7 ngày và vẫn có khả năng gây nhiễm. Việc dùng chung các vật dụng cá nhân có thể dính máu hoặc dịch tiết như bàn chải đánh răng, dao cạo râu, dụng cụ cắt móng tay, móng chân… có thể làm tăng nguy cơ lây truyền virus trong sinh hoạt hàng ngày.

Một số biện pháp ngăn ngừa lây nhiễm viêm gan B

Viêm gan B là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa hiệu quả nếu thực hiện đúng và đầy đủ các biện pháp dự phòng. Trong đó, tiêm vắc-xin phòng viêm gan B đầy đủ và đúng lịch là biện pháp quan trọng nhất giúp tạo miễn dịch cho cơ thể.

Ngoài ra, việc chủ động phòng tránh lây nhiễm trong từng tình huống cụ thể cũng đóng vai trò thiết yếu trong việc kiểm soát và hạn chế nguy cơ mắc bệnh. Dưới đây là các biện pháp phòng ngừa viêm gan B theo từng con đường lây truyền.

Phòng lây truyền từ mẹ sang con

Lây truyền từ mẹ sang con là con đường có nguy cơ cao nhất, vì vậy cần được đặc biệt chú trọng phòng ngừa. Khi kết hợp đầy đủ các biện pháp dự phòng, nguy cơ lây nhiễm cho trẻ có thể giảm xuống dưới 5%.

Các biện pháp cần thực hiện gồm:

• Theo dõi và kiểm soát virus cho mẹ bầu: Thai phụ nhiễm viêm gan B cần được theo dõi tải lượng virus định kỳ. Trong trường hợp nồng độ virus cao, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc kháng virus trong 3 tháng cuối thai kỳ nhằm giảm nguy cơ lây sang con.

• Tiêm vắc-xin cho trẻ sơ sinh: Trẻ cần được tiêm vắc-xin viêm gan B trong vòng 24 giờ sau sinh, sau đó tiêm đủ và đúng lịch các mũi tiếp theo để tạo miễn dịch lâu dài.

• Tiêm HBIG cho trẻ: Trẻ sơ sinh cần được tiêm HBIG trong vòng 12 giờ sau sinh để tạo miễn dịch thụ động tức thời, giúp bảo vệ trẻ ngay từ những ngày đầu đời.

Phòng lây nhiễm qua quan hệ tình dục

Để phòng ngừa lây nhiễm virus viêm gan B qua đường tình dục, mỗi người cần chủ động thực hiện các biện pháp quan hệ tình dục an toàn và bảo vệ sức khỏe định kỳ. Cụ thể:

• Quan hệ tình dục an toàn, sử dụng bao cao su hoặc các biện pháp bảo vệ khác để hạn chế tiếp xúc với dịch tiết sinh dục.

• Hạn chế số lượng bạn tình, duy trì mối quan hệ một vợ - một chồng nhằm giảm nguy cơ phơi nhiễm virus.

• Khám sức khỏe và xét nghiệm viêm gan B định kỳ, đặc biệt đối với người có nguy cơ cao hoặc bạn tình của người nhiễm HBV.

• Tiêm vắc-xin phòng viêm gan B cho người chưa có miễn dịch là biện pháp bảo vệ hiệu quả và lâu dài.

Phòng lây truyền qua đường máu

Đường máu là một trong những con đường lây nhiễm viêm gan B có nguy cơ cao do virus tồn tại với nồng độ lớn trong máu và có thể xâm nhập qua các vết thương hở hoặc thủ thuật xâm lấn. Vì vậy, cần đặc biệt chú trọng các biện pháp phòng ngừa sau:

• Không dùng chung kim tiêm, bơm tiêm hoặc các vật sắc nhọn có thể dính máu.

• Đảm bảo vô trùng tuyệt đối trong các thủ thuật y tế, nha khoa, phẫu thuật, truyền máu và các can thiệp xâm lấn khác.

• Chỉ xăm hình, xỏ khuyên, làm đẹp, châm cứu tại các cơ sở uy tín, đảm bảo dụng cụ được tiệt trùng đúng quy trình.

Phòng lây qua dùng chung đồ cá nhân

Trong sinh hoạt hằng ngày, virus HBV có thể lây truyền gián tiếp qua các vật dụng dính máu hoặc dịch tiết mà mắt thường khó nhận biết. Vì vậy, cần chú ý thực hiện các biện pháp sau để giảm nguy cơ lây nhiễm:

• Không dùng chung các vật dụng cá nhân có nguy cơ dính máu hoặc dịch tiết như bàn chải đánh răng, dao cạo râu, dụng cụ cắt móng tay, móng chân, khăn tắm, đồ lót.

• Giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ, che chắn vết thương hở và vệ sinh, tiệt trùng đồ dùng thường xuyên để giảm nguy cơ lây nhiễm trong sinh hoạt hàng ngày.

Xem thêm: viêm gan B thể ngủ, viêm gan B thể hoạt động

Câu trả lời cho câu hỏi: “Viêm gan B có phải bệnh truyền nhiễm không?” là CÓ. Tuy nhiên, bạn hoàn toàn có thể phòng ngừa bằng các biện pháp như chủ động tiêm vắc-xin và duy trì lối sống lành mạnh. Bên cạnh đó, phát hiện bệnh sớm và điều trị kịp thời cũng đóng vai trò quan trọng giúp soát bệnh, làm giảm tỷ lệ mắc viêm gan B và các biến chứng gan nghiêm trọng trong tương lai.