10 nguyên nhân gây khô mắt và cách phòng ngừa hiệu quả

Đôi mắt khỏe mạnh là điều ai cũng mong muốn, nhưng trong cuộc sống bận rộn ngày nay, khô mắt đã trở thành vấn đề phổ biến khiến nhiều người cảm thấy khó chịu, ảnh hưởng đến công việc và sinh hoạt. Hãy cùng CPC1 Hà Nội tìm hiểu những nguyên nhân gây khô mắt và cách phòng tránh hiệu quả, để giữ cho đôi mắt luôn tươi sáng, tràn đầy sức sống nhé!

Tình trạng khô mắt xảy ra khi nào?

Nhiều người thường lầm tưởng khô mắt chỉ đơn giản là cảm giác mắt bị thiếu nước. Tuy nhiên, dưới góc độ sinh lý, khô mắt là một sự rối loạn phức tạp của màng phim nước mắt "lá chắn" bảo vệ bề mặt nhãn cầu.

Bình thường, đôi mắt chúng ta luôn được bao phủ bởi một lớp màng mỏng gồm 3 lớp: lớp mỡ (ngăn bay hơi), lớp nước (cung cấp độ ẩm) và lớp nhầy (giúp nước mắt bám dính). Tình trạng khô mắt sẽ chính thức xảy ra khi sự cân bằng này bị phá vỡ bởi một trong hai kịch bản sau:

• Sụt giảm lượng nước mắt tự nhiên: Tuyến lệ không sản xuất đủ phần nước cần thiết do ảnh hưởng của tuổi tác, thay đổi nội tiết tố hoặc các bệnh lý nền.

• Tốc độ bốc hơi nước mắt quá nhanh: Lớp mỡ bảo vệ bị suy yếu (thường do viêm bờ mi hoặc ít chớp mắt), khiến nước mắt bốc hơi nhanh chóng ngay khi vừa tiếp xúc với môi trường, để lại bề mặt nhãn cầu thô ráp và dễ tổn thương.

Nếu bạn đang gặp phải một trong những biểu hiện dưới đây, rất có thể tình trạng khô mắt đã bắt đầu tiến triển:

• Cảm giác cộm rát: Bạn thấy mắt như có bụi hoặc hạt cát li ti bên trong, đặc biệt khó chịu sau vài giờ làm việc với máy tính.

• Mắt đỏ và nhạy cảm: Mắt dễ bị kích ứng, đỏ rát khi ngồi trong phòng điều hòa hoặc tiếp xúc với khói bụi, gió mạnh.

• Thị lực mờ nhòe thoáng qua: Hình ảnh không sắc nét, đôi khi phải chớp mắt liên tục mới nhìn rõ trở lại.

• Nhạy cảm với ánh sáng: Cảm giác chói mắt, sợ ánh sáng mạnh hoặc đèn pha khi lái xe vào buổi tối.

Việc nhận biết sớm những thời điểm "vàng" này sẽ giúp bạn có biện pháp can thiệp kịp thời, ngăn chặn các biến chứng nguy hiểm như viêm giác mạc hay suy giảm thị lực vĩnh viễn.

Các nguyên nhân gây khô mắt phổ niến

Xác định đúng nguyên nhân là "chìa khóa" giúp bạn tìm ra giải pháp điều trị dứt điểm, thay vì chỉ giảm triệu chứng tạm thời. Dưới đây là 10 tác nhân phổ biến nhất đang âm thầm phá hủy màng phim nước mắt của bạn:

Sự sụt giảm nội tiết tố (Hormone)

Đây là nguyên nhân hàng đầu ở phụ nữ, đặc biệt là trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh. Sự sụt giảm Estrogen làm suy giảm hoạt động của tuyến lệ, khiến lượng nước mắt tiết ra không đủ để làm ẩm giác mạc, gây nên tình trạng khô rát mạn tính.

Quá trình lão hóa tự nhiên

Tương tự như các cơ quan khác, tuyến lệ cũng bị "lão hóa" theo thời gian. Sau tuổi 50, khả năng sản xuất nước mắt tự nhiên giảm đáng kể. Điều này giải thích tại sao người cao tuổi thường xuyên cảm thấy cộm, rát và nhức mỏi mắt hơn người trẻ.

Tác động của Ánh sáng xanh (HEV)

Khi tập trung nhìn vào màn hình máy tính hay điện thoại, chúng ta thường "quên" chớp mắt. Tần suất chớp mắt giảm từ 18 lần/phút xuống chỉ còn 5 - 7 lần/phút. Kết hợp với năng lượng từ ánh sáng xanh (HEV), màng phim nước mắt bị vỡ nhanh hơn, dẫn đến hội chứng thị giác màn hình phổ biến ở dân văn phòng.

Hội chứng khô mắt do điều hòa và môi trường

Làm việc liên tục trong phòng điều hòa hoặc môi trường có độ ẩm thấp khiến nước mắt bị bốc hơi nhanh gấp 2 lần bình thường. Ngoài ra, gió mạnh, khói thuốc và bụi bẩn cũng là những tác nhân trực tiếp "hút" đi độ ẩm quý giá trên bề mặt nhãn cầu.

Tác dụng phụ của các loại thuốc điều trị

Một số loại thuốc bạn đang sử dụng có thể là "thủ phạm" giấu mặt gây khô mắt, bao gồm:

• Thuốc điều trị cao huyết áp.

• Thuốc kháng Histamine (trị dị ứng).

• Thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc an thần.

• Thuốc tránh thai đường uống.

Các bệnh lý tự miễn mạn tính

Khô mắt là triệu chứng điển hình của nhiều bệnh tự miễn như Hội chứng Sjogren (tấn công tuyến lệ và tuyến nước bọt), Lupus ban đỏ hoặc viêm khớp dạng thấp. Trong trường hợp này, việc điều trị khô mắt cần phối hợp chặt chẽ với điều trị bệnh lý nền.

Sử dụng kính áp tròng (Lens) sai cách

Kính áp tròng khi đeo trong thời gian dài sẽ cản trở quá trình trao đổi oxy của giác mạc và làm rối loạn màng phim nước mắt. Nếu không được vệ sinh đúng cách hoặc nhỏ mắt hỗ trợ, kính áp tròng sẽ gây ra tình trạng khô rát và kích ứng nghiêm trọng.

Biến chứng sau phẫu thuật mắt (Lasik, Phaco)

Nhiều bệnh nhân sau khi phẫu thuật điều trị tật khúc xạ (Lasik) thường bị khô mắt trong khoảng 3 - 6 tháng đầu. Nguyên nhân là do các dây thần kinh cảm giác ở bề mặt mắt bị tác động, làm giảm phản xạ tiết nước mắt tự nhiên của cơ thể.

Chế độ dinh dưỡng thiếu hụt Vitamin A & Omega-3

Nước mắt không chỉ có nước mà còn có lớp nhầy và lớp mỡ. Chế độ ăn nghèo nàn, thiếu hụt Vitamin A (giúp tạo lớp nhầy) và Omega-3 (giúp tạo lớp mỡ ngăn bay hơi) sẽ khiến chất lượng nước mắt bị suy giảm, dễ dàng "bốc hơi" ngay khi vừa chớp mắt.

Viêm bờ mi và rối loạn tuyến Meibomius (MGD)

Tuyến Meibomius nằm ở bờ mi có nhiệm vụ tiết ra lớp dầu bảo vệ nước mắt. Khi bị viêm bờ mi hoặc tắc nghẽn tuyến này, nước mắt sẽ không còn lớp màng mỡ bao phủ, dẫn đến tình trạng khô mắt cực kỳ khó chịu dù lượng nước mắt tiết ra vẫn đủ.

Ai là người dễ bị khô mắt nhất?

Những người dễ bị khô mắt nhất thường thuộc các nhóm có yếu tố nguy cơ cao như:

• Người lớn tuổi: Tuyến lệ hoạt động kém dần theo tuổi tác, giảm tiết nước mắt.

• Phụ nữ: Đặc biệt trong thời kỳ mang thai, mãn kinh hoặc thay đổi nội tiết tố.

• Người làm việc văn phòng: Tiếp xúc màn hình máy tính, điện thoại trong thời gian dài.

• Người thường xuyên ở môi trường điều hòa, khói bụi hoặc khí hậu khô nóng.

• Người có bệnh lý mạn tính: Tiểu đường, lupus, viêm khớp dạng thấp, hội chứng Sjogren.

• Người đang sử dụng thuốc: Kháng histamin, thuốc chống trầm cảm, thuốc lợi tiểu, thuốc điều trị cao huyết áp…

Khô mắt có thể phòng ngừa từ nguyên nhân được không?

Khô mắt hoàn toàn có thể phòng ngừa được nếu bạn nhận biết và kiểm soát tốt các nguyên nhân gây ra. Việc thay đổi thói quen hằng ngày như chớp mắt liên tục khi làm việc với màn hình, hạn chế dụi mắt và ngủ đủ giấc, sẽ giúp duy trì độ ẩm cho mắt. Đồng thời, bảo vệ mắt khỏi tác động của môi trường khô, khói bụi hoặc gió mạnh bằng kính chắn gió, máy tạo ẩm cũng rất quan trọng. Nếu nguyên nhân đến từ thuốc hoặc bệnh lý, bạn nên thăm khám với bác sĩ để được điều chỉnh phù hợp. Chủ động phòng ngừa từ sớm sẽ giúp mắt luôn khỏe mạnh và giảm nguy cơ biến chứng về sau. 

Khi nào cần gặp bác sĩ nếu bị khô mắt lâu ngày?

Bạn nên gặp bác sĩ khi tình trạng khô mắt kéo dài nhiều ngày dù đã áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà mà không cải thiện. Ngoài ra, bạn cần đi khám ngay nếu xuất hiện các triệu chứng nặng như đau mắt, đỏ mắt nhiều, mờ mắt, nhạy cảm với ánh sáng hoặc cảm giác có dị vật trong mắt. Khô mắt do bệnh lý mạn tính hoặc tác dụng phụ của thuốc cũng cần được thăm khám để điều trị đúng nguyên nhân. 

>>>Xem thêm:

• Khô mắt nên uống gì? Bí kíp hiệu quả và dễ áp dụng
• Mắt bị khô ăn gì? Top 10 thực phẩm giúp mắt sáng khỏe

Việc hiểu rõ các vấn đề về khô mắt đặc biệt là nguyên nhân gây khô mắt là bước quan trọng để có hướng chăm sóc và bảo vệ mắt hiệu quả. Bên cạnh việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt và hạn chế tác động từ môi trường, bạn có thể hỗ trợ đôi mắt bằng sản phẩm Hexami Newlight Plus giúp bổ sung độ ẩm, làm dịu cảm giác khô rát, mỏi mắt nhanh chóng, tránh các vấn đề về mắt thường gặp. Sản phẩm được bào chế với công thức an toàn, lành tính, phù hợp cho người thường xuyên làm việc với màn hình, tiếp xúc môi trường điều hòa hoặc khói bụi. Sử dụng Hexami Newlight Plus mỗi ngày sẽ giúp đôi mắt luôn sáng khỏe.